જમ્મુ-કાશ્મીરમાં અખ્તુર અને રાજૌરી જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ અને સરહદી વિસ્તારોમાં ભારતીય સેનાએ સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ વેગ આપવા માટે એક નવો અધ્યાય શરૂ કર્યો છે. નિયંત્રણ રેખા (LoC) પર પરંપરાગત પેટ્રોલિંગની સાથે હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, હાઇ-ટેક સેન્સર્સ અને સ્માર્ટ ફેન્સિંગનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ આધુનિકરણમાં સૌથી મોટું આકર્ષણ ચાર પગવાળા રોબોટિક યુનિટ્સ છે, જે 'મલ્ટી-યુટિલિટી લેગ્ડ ઇક્વિપમેન્ટ' (MULE) તરીકે ઓળખાય છે. જૂન ૨૦૨૪માં સેનાને આ પ્રકારના પ્રથમ ૧૦૦ રોબોટ્સ મળ્યા બાદ, સરહદની સુરક્ષામાં તેમની સક્રિય તૈનાત વધારી દેવામાં આવી છે અને તાજેતરમાં તેમના પેટ્રોલિંગના વિડીયો પણ સોશિયલ મીડિયા પર ખૂબ વાયરલ થયા છે.
આ ચાર પગવાળા રોબોટ્સની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેઓ પરંપરાગત વાહનો ન પહોંચી શકે તેવા અત્યંત ખરબચડા અને પર્વતીય પ્રદેશોમાં પણ સરળતાથી નેવિગેટ કરી શકે છે. આ મશીનો ૪૫ ડિગ્રીના ઢાળવાળા પર્વતો, બરફથી આચ્છાદિત વિસ્તારો અને નદી પાર કરવાના રસ્તાઓ પર ખૂબ જ સરળતાથી ચાલી શકે છે. આટલું જ નહીં, -૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી લઈને +૫૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધીની આકરી આબોહવા અને અત્યંત પ્રતિકૂળ વાતાવરણમાં પણ આ રોબોટ્સ અવિરત કામ કરવા સક્ષમ છે. આ મશીનો માત્ર સરહદ પર દુશ્મનોની હિલચાલ પર બાજ નજર જ નથી રાખતા, પરંતુ ઘૂસણખોરો સામેની ઓપરેશનલ કાર્યવાહી અને એમ્બુશ ઓપરેશન્સમાં પણ સૈનિકોને મદદરૂપ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
આ રોબોટિક યુનિટ્સને ૩૬૦-ડિગ્રી કેમેરા, ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિક્સ, થર્મલ અને ઇન્ફ્રારેડ ટેકનોલોજી તેમજ રડાર સિસ્ટમ્સથી સજ્જ કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી રીઅલ-ટાઇમમાં ખતરાની ઓળખ કરવાનું અત્યંત સરળ બન્યું છે. આ ઉપરાંત, આ મશીનો ૧૨ થી ૧૫ કિલોગ્રામ સુધીનો ટેક્ટિકલ લોડ એટલે કે દારૂગોળો, રાશન અને ઇંધણ વહન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જેનાથી સરહદ પર તૈનાત જવાનો પરનો શારીરિક ભાર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગયો છે. સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટેકનોલોજીના આગમનથી સુરક્ષા દળોને દુર્ગમ પ્રદેશોમાં રિયલ-ટાઇમ ઇન્ટેલિજન્સ અને મજબૂત લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ મળી રહ્યો છે, જે ભારતીય સરહદ સુરક્ષા માટે એક ક્રાંતિકારી પગલું છે.
