ભારતીય રેલવેની અત્યાધુનિક વંદે ભારત સ્લીપર એક્સપ્રેસ ટ્રેનોમાં મુસાફરી કરવા માંગતા મુસાફરોએ હવે નવા અને કડક નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. રેલવે પ્રશાસન દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે આ પ્રીમિયમ ટ્રેનોમાં છેલ્લી ઘડીએ ટિકિટ મેળવવા માટે કોઈ તત્કાલ ક્વોટાની સુવિધા રાખવામાં આવી નથી. મુસાફરોએ અગાઉથી જ એડવાન્સ રિઝર્વેશન પિરિયડ દરમિયાન પોતાના પ્રવાસનું આયોજન કરીને ટિકિટ બુક કરાવવી પડશે. આ ઉપરાંત, આ ટ્રેનોમાં આરએસી (RAC) કે વેઇટિંગ લિસ્ટ (WL) ટિકિટોની ફાળવણી પણ કરવામાં આવતી નથી, જેથી કોઈપણ મુસાફર વગર કન્ફર્મ ટિકિટના ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી શકશે નહીં. હાલમાં આ ટ્રેનો હાવડા-કામાખ્યા, વારાણસી-નવી દિલ્હી અને બેંગલુરુ-મુંબઈ જેવા મહત્વના ત્રણ રૂટ પર સફળતાપૂર્વક દોડી રહી છે અને તેમાં તમામ સીટો માત્ર જનરલ ક્વોટા અંતર્ગત જ ઉપલબ્ધ બને છે.
જાહેર ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની ભારત અર્થ મૂવર્સ લિમિટેડ (BEML) દ્વારા ચેન્નાઈની ઇન્ટિગ્રલ કોચ ફેક્ટરી (ICF) ની અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજીથી નિર્મિત આ વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનો ઉત્કૃષ્ટ સુવિધાઓથી સજ્જ છે. મહત્તમ ૧૮૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડવા માટે ડિઝાઇન કરાયેલી આ ટ્રેનમાં કુલ ૧૬ કોચનો સમાવેશ થાય છે. જેમાં ૧૧ એસી ૩-ટાયર, ૪ એસી ૨-ટાયર અને ૧ ફર્સ્ટ એસી કોચ ઉપલબ્ધ છે, જેના દ્વારા એકસાથે કુલ ૮૨૩ મુસાફરો આરામદાયક સફર કરી શકે છે. ટ્રેનમાં એસી ૩-ટાયરની ૬૧૧, એસી ૨-ટાયરની ૧૮૮ અને ફર્સ્ટ એસીની ૨૪ બર્થની વિશેષ ક્ષમતા છે, જે મુસાફરોને લાંબા અંતરની મુસાફરીમાં વિમાન જેવો આરામ પૂરો પાડે છે.
મુસાફરોની સુવિધા અને સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને રેલવે બોર્ડ દ્વારા ટિકિટ કેન્સલેશનના નિયમો પણ અત્યંત કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. વંદે ભારત સ્લીપરની કન્ફર્મ ટિકિટ રદ કરાવવા પર સમયના અંતરાલ મુજબ ચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે. જો ટ્રેન ઉપડવાના નિર્ધારિત સમય કરતાં ૭૨ કલાકથી વધુ સમય પહેલાં ટિકિટ કેન્સલ કરાવવામાં આવે તો ભાડાના ૨૫ ટકા રકમ કપાય છે. જ્યારે ૭૨ થી ૮ કલાકની વચ્ચે ટિકિટ રદ કરવા પર ૫૦ ટકા રકમ કાપવામાં આવે છે. જો કોઈ મુસાફર ટ્રેન રવાના થવાના ૮ કલાક કરતાં ઓછો સમય બાકી હોય ત્યારે ટિકિટ કેન્સલ કરાવે છે, તો તેને કોઈપણ પ્રકારનું રિફંડ મળતું નથી અને સમગ્ર ભાડું જપ્ત થઈ જાય છે. તેથી મુસાફરોએ પોતાના પ્રવાસના આયોજનમાં ફેરફાર કરતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.
