દેશના મોટા શહેરોમાં દિવાળીની મોસમ પૂરી થયા બાદ ફેલાયેલા ગંભીર વાયુ પ્રદૂષણને લઈને રાજકારણ ગરમાયું છે. કોંગ્રેસના મહાસચિવ અને અગ્રણી નેતા જયરામ રમેશે ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર્સ ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (FICCI)ના એક નવા સંશોધન અહેવાલને ટાંકીને કેન્દ્રની મોદી સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે સરકાર લાંબા સમયથી પ્રદૂષણને કારણે થઈ રહેલા માનવ મૃત્યુની વાસ્તવિકતા સ્વીકારવાનો સતત ઇનકાર કરતી રહી છે. સંસદની અંદર અને બહાર અગાઉ પણ આવા અનેક અહેવાલોને માત્ર એટલા માટે ફગાવી દેવામાં આવ્યા હતા કે તે ભારતના વાસ્તવિક સંદર્ભમાં યોગ્ય નથી. પરંતુ FICCI-EY ના તાજેતરના વિસ્તૃત રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે ખુલાસો થયો છે કે માત્ર વર્ષ ૨૦૨૩ દરમિયાન જ ભારતમાં થયેલા કુલ મૃત્યુમાંથી આશરે ૨૨ ટકા એટલે કે અંદાજે ૨૦ લાખ લોકોના જીવ માત્ર વાયુ પ્રદૂષણને કારણે જ ગયા છે.
સરકારના અગાઉના વલણની આકરી ટીકા કરતા કોંગ્રેસ નેતાએ ઉમેર્યું હતું કે આ રિપોર્ટ ઘોર નિંદ્રામાં પોઢેલી મોદી સરકાર માટે સજાગ થવાની એક મોટી ચેતવણી છે. દેશમાં 'ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ' એટલે કે વેપાર કરવાની સરળતા ચોક્કસપણે મહત્ત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેનાથી પણ અનેકગણી વધુ પાયાની અને પ્રાથમિક જરૂરિયાત 'ઇઝ ઓફ બ્રીધિંગ' એટલે કે સ્વચ્છ હવામાં શ્વાસ લેવાની સુવિધા છે. દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હવામાં ફેલાયેલું PM2.5 નું ઝેર હવે નાગરિકો માટે એક જીવલેણ જોખમ બની ચૂક્યું છે, જેની સામે તાત્કાલિક અસરથી નક્કર પગલાં ભરવા અનિવાર્ય છે.
આ ગંભીર સમસ્યામાંથી દેશને બહાર લાવવા માટે જયરામ રમેશે ૩ મુદ્દાનો એક સ્પષ્ટ રોડમેપ રજૂ કર્યો છે. તેમના મતે, સૌપ્રથમ PM2.5 અને ઓઝોનના હાલના રાષ્ટ્રીય ધોરણોને વધુ કડક બનાવીને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના સુરક્ષિત સ્તરોની સમકક્ષ લાવવા જોઈએ. બીજા નંબરે, 'નેશનલ ક્લીન એર પ્રોગ્રામ'માં યોગ્ય સુધારો કરીને ખાસ કરીને PM2.5 અને ઓઝોન પ્રદૂષણ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. અને ત્રીજા નંબરે, જૂના 'વાયુ પ્રદૂષણ નિવારણ અને નિયંત્રણ અધિનિયમ, ૧૯૮૧' ના બદલે એક સંપૂર્ણપણે જાહેર આરોગ્ય પર કેન્દ્રિત નવો 'ક્લીન એર એક્ટ' અમલમાં મૂકવો જોઈએ. અંતમાં તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દેશના અગ્રણી ઉદ્યોગ સંગઠન તરફથી આવેલા આ મજબૂત પુરાવાઓને સરકાર હવે કોઈપણ સંજોગોમાં નજરઅંદાજ કરી શકે તેમ નથી.
