દિવાળીના તહેવારની ધમાકેદાર શરૂઆત સાથે જ દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં વાયુ પ્રદૂષણે ફરી એકવાર ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. રવિવારે સાંજે ઉત્સાહી નાગરિકો દ્વારા મોટા પાયે આતિશબાજી કરવામાં આવતાની સાથે જ દિલ્હીના આકાશમાં ધુમાડા અને ધુમ્મસની ઘાટી ચાદર છવાઈ ગઈ હતી. સોશિયલ મીડિયા પર સ્થાનિક રહેવાસીઓએ વિવિધ વિસ્તારોમાંથી ફટાકડાના ધુમાડાની તીવ્ર વાસ આવવાની અને વિઝિબિલિટી એટલે કે દ્રશ્યતામાં ભારે ઘટાડો થવાની વ્યાપક ફરિયાદો કરી હતી. સાંજ પડતાં સુધીમાં દિલ્હીનો સરેરાશ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૩૭૬ સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે હવામાન વિભાગના માપદંડ મુજબ 'ખૂબ જ ખરાબ' શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે અને તે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક સાબિત થઈ રહ્યો છે.
શહેરના પ્રદૂષણ પર નજર રાખતા ૫૯ નિરીક્ષણ કેન્દ્રોના ડેટા પ્રમાણે સ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક છે. આ કેન્દ્રોમાંથી ૧૯ જેટલા કેન્દ્રો પર હવાની ગુણવત્તા સીધી 'ગંભીર' (Severe) શ્રેણીમાં નોંધાઈ હતી, જે શ્વાસ લેવામાં ગંભીર મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, ૭ કેન્દ્રો પર હવા ખરાબ અને બાકીના ૩૩ કેન્દ્રો પર ખૂબ જ ખરાબ સ્થિતિમાં જોવા મળી હતી. આ તમામ વિસ્તારોમાં જહાંગીરપુરી વિસ્તારની સ્થિતિ સૌથી વધુ કથળેલી રહી હતી, જ્યાં AQI નો આંકડો ૧૦૦ ની ખતરનાક સપાટીને વટાવીને સીધો ૪૬0 જેટલો અત્યંત ઊંચો નોંધાયો હતો, જે સ્થાનિક લોકો માટે ચેતવણીરૂપ છે.
વાયુ ગુણવત્તા પૂર્વ ચેતવણી પ્રણાલીના અહેવાલ મુજબ, આગામી દિવસોમાં પણ દિલ્હીવાસીઓને પ્રદૂષણથી રાહત મળવાની કોઈ શક્યતા નથી. સોમવારથી દિલ્હીની હવા ગંભીર શ્રેણીમાં જળવાઈ રહેવાની અને આગામી કેટલાક દિવસો સુધી વાતાવરણમાં આ જ પ્રકારની ધુમ્મસભરી અને ઝેરી સ્થિતિ રહેવાની પ્રબળ આશંકા છે. ફટાકડાના ધુમાડા ઉપરાંત વાહનોમાંથી નીકળતા ઉત્સર્જન અને પડોશી રાજ્યોમાં પરાળી સળગવાની ઘટનાઓએ પરિસ્થિતિને વધુ વિકટ બનાવી છે. પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિને કારણે હવામાં રહેલા પ્રદૂષકો ફેલાવવાની ગતિ પણ અત્યંત મંદ રહેવાનું અનુમાન છે, જેના કારણે આગામી સમયમાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધી જોખમો વધી શકે છે.
