ભારતીય પંચાંગ અને કેલેન્ડરની ગણતરી હંમેશાં ચંદ્રની કળાઓ અને તિથિઓના આધારે થતી હોય છે. વાઘ બારસથી શરૂ થતા દિવાળીના મહાપર્વમાં સામાન્ય રીતે ધનતેરસ અને કાળી ચૌદસ બાદ દિવાળી આવે છે, પરંતુ કેટલાક વર્ષોમાં દિવાળી અને નૂતન વર્ષ વચ્ચે એક દિવસનો ખાલી દિવસ એટલે કે ‘પડતર’ દિવસ આવે છે. આ પડતર દિવસને કારણે બેસતા વર્ષના ઉત્સાહમાં એક દિવસનું વિઘ્ન આવે છે અને લોકોએ નૂતન વર્ષાભિનંદન માટે એક દિવસ વધુ રાહ જોવી પડે છે. છેલ્લા એક દાયકા એટલે કે વર્ષ 2017થી 2026 દરમિયાન દિવાળી અને નૂતન વર્ષ વચ્ચે આ પડતર દિવસ નિયમિતપણે આવતો રહ્યો છે, જેમાં વર્ષ 2020 તેમજ 2022થી 2026 સુધીના વર્ષોનો સમાવેશ થાય છે.
પંચાંગની ગણતરી મુજબ ચંદ્ર પોતાની ૩૦ કળાઓ ૩૦ દિવસ કરતા ઓછા સમયમાં જ પૂર્ણ કરી લે છે, જેને કારણે દર મહિને તિથિનો ક્ષય કે વધારો થાય છે. સૂર્યોદય સમયે જે તિથિ હોય તેને આખા દિવસ માટે માનવામાં આવે છે, પરંતુ ક્યારેક દિવસ દરમિયાન જ તિથિ બદલાઈ જતી હોય છે. જ્યારે સૂર્યોદય સમયે અમાસ હોય અને નવા વર્ષની તિથિ શરૂ ન થઈ હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાય ત્યારે તેને ‘ધોકો’ કહેવામાં આવે છે. આ જ ખગોળીય અને તિથિગત ગણતરીઓના કારણે વર્ષોની ગોઠવણ બદલાતી રહે છે અને તહેવારોના દિવસોમાં આગળ-પાછળના ફેરફારો જોવા મળે છે.
સૌ માટે આનંદના સમાચાર એ છે કે આ વર્ષની ઉજવણી બાદ આગામી વર્ષ 2027થી તહેવારોના ક્રમમાં મોટો બદલાવ જોવા મળશે. વર્ષ 2027થી લઈને આગામી સમયમાં પડતર દિવસ વગર જ દિવાળીના તહેવારોની ધામધૂમથી ઉજવણી કરી શકાશે, જેનાથી ઉત્સવનો માહોલ સળંગ જળવાઈ રહેશે. લાંબી રાહ જોયા બાદ હવે સીધા વર્ષ 2032માં જ પંચાંગની આ ગણતરી મુજબ ‘ધોકો’ આવશે. તહેવારોના આ સળંગ ક્રમને કારણે લોકો કોઈપણ પ્રકારના ખલેલ વગર ઉત્સાહપૂર્વક દિવાળી અને બેસતા વર્ષની પર્વાભિનંદન સાથે ઉજવણી કરી શકશે.
