મદ્રાસ હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ પી.બી. બાલાજી દ્વારા આપવામાં આવેલા એક મહત્ત્વપૂર્ણ ચૂકાદામાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, દીવાની દાવાઓમાં (સિવિલ સૂટ્સ) ટ્રાયલની કાર્યવાહી શરૂ થયા બાદ જો પક્ષકારો વચ્ચે અદાલત બહાર સમાધાન થાય, તો તેઓ ભરેલી કોર્ટ ફીના સંપૂર્ણ રિફંડનો દાવો કરી શકે નહીં. અગાઉની જોગવાઈ મુજબ, વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ (ADR) પદ્ધતિ તરફ કેસ મોકલવામાં આવે ત્યારે સમાધાન થાય કે ન થાય, પક્ષકારોને કોર્ટ ફીનું સંપૂર્ણ રિફંડ મળી જતું હતું. જોકે, કાયદામાં આ બાબતે સ્પષ્ટતાનો અભાવ હતો કે જો ADR પ્રક્રિયા નિષ્ફળ જાય અને કેસ ફરીથી ટ્રાયલ પર પાછો આવે, તો રિફંડ થયેલી રકમ પર શું કાર્યવાહી કરવી. આ અનિશ્ચિતતાને દૂર કરવા માટે કોર્ટે તમિલનાડુ કોર્ટ ફી એન્ડ સૂટ્સ વેલ્યુએશન એક્ટની કલમ 69-A ના જૂના સ્વરૂપ પર પુનર્વિચાર કરવા ભાર મૂક્યો છે, જે અગાઉ માત્ર સમાધાન થયા પછી જ રિફંડની મંજૂરી આપતી હતી.
સુશીલા કાવર અને એસ. રંજનીના કાનૂની પ્રતિનિધિઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે આ અવલોકનો કર્યા હતા. પ્રથમ કેસમાં ટ્રાયલ કોર્ટે વહીવટી ખર્ચ પેટે 5% રકમ કાપીને કોર્ટ ફીના 50% રિફંડનો આદેશ આપ્યો હતો, જ્યારે બીજા કેસમાં ટ્રાયલ કોર્ટે રિફંડની માગણી ફગાવી દીધી હતી. અરજદારોએ સુપ્રીમ કોર્ટના 'મદ્રાસ હાઈકોર્ટ વિરુદ્ધ એમ.સી. સુબ્રમણ્યમ' કેસના ચુકાદાને ટાંકીને સંપૂર્ણ રિફંડ મેળવવાનો દાવો કર્યો હતો. પરંતુ, હાઈકોર્ટે આ દલીલ સાથે અસહમતિ દર્શાવતા સ્પષ્ટ કર્યું કે કાયદાની કલમ 69 અને 69-A અલગ-અલગ પરિસ્થિતિઓ સાથે જોડાયેલી છે. કલમ 69 એવા કેસોમાં રિફંડ આપે છે જ્યાં ગુણદોષના આધારે પુરાવા નોંધાયા પહેલા જ અદાલત બહાર સમાધાન થઈ ગયું હોય, જ્યારે કલમ 69-A એ સીપીસીની કલમ 89 હેઠળ ADR તરફ મોકલેલા વિવાદોને લાગુ પડે છે.
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે રાજ્યની વિધાનસભાએ 2017માં કલમ 69માં संशोधन કરીને સંપૂર્ણ રિફંડની જોગવાઈ તો કરી હતી, પરંતુ તેમાં આ શરત યથાવત રાખી હતી કે કેસમાં કોઈપણ પ્રકારના પુરાવા નોંધાયેલા હોવા જોઈએ નહીં. આ ચૂકાદાથી દીવાની અદાલતોમાં કેસોના નિકાલ અને કોર્ટ ફીના રિફંડ અંગેની પ્રક્રિયા વધુ સ્પષ્ટ બનશે. આ સાથે જ અદાલતે તમિલનાડુ સ્ટેટ લૉ કમિશનને પણ અપીલ કરી છે કે તેઓ વર્તમાન કાનૂની જોગવાઈઓની સમીક્ષા કરે અને ભવિષ્યમાં કોઈ અસ્પષ્ટતા ન રહે તે માટે જરૂરી સુધારા સૂચવે, જેથી ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા આવી શકે.
