નવી દિલ્હી સ્થિત સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) એ ઇન્ડિયા એક્સિમ બેંક સાથે આચરવામાં આવેલા આશરે ૧૦ મિલિયન યુએસ ડોલર (અંદાજે ૬૩ કરોડ રૂપિયા) ના મોટા નાણાકીય કૌભાંડ મામલે કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. આ મામલો ત્યારે પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે એક્સિમ બેંકના આસિસ્ટન્ટ જનરલ મેનેજર જી. સેલવા કુમારે બેંક સાથે થયેલી છેતરપિંડી અંગે સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવી. આ ફરિયાદના આધારે તપાસ એજન્સીએ યુકે સ્થિત એક કંપની, તેના ભૂતપૂર્વ ડિરેક્ટરો, સહયોગી સંસ્થાઓ અને કેટલાક અજ્ઞાત લોકસેવકો વિરુદ્ધ એફઆઈઆર (FIR) નોંધીને તપાસનો ધમધમાટ શરૂ કર્યો છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪માં લોન ખાતું એનપીએ (NPA) જાહેર થયું હતું ત્યારથી આ રકમ બાકી બોલે છે.
આ સમગ્ર પ્રકરણની વિગતો મુજબ, યુકે સ્થિત 'હંજર બાયોટેક (એરિથ) લિમિટેડ' નામની કંપનીએ યુકેમાં પોતાના રિસાયક્લિંગ પ્રોજેક્ટ માટે મશીનરી ખરીદવા હેતુસર 'નવી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્જિનિયરિંગ' સાથે કરાર કર્યો હતો. લોન મેળવવા માટે કંપનીએ પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ ૧૫.૯૦ મિલિયન ડોલર દર્શાવ્યો હતો, જેમાં પ્રમોટર્સ દ્વારા ૫.૯૦ મિલિયન ડોલરનું યોગદાન અને બાકીની રકમ એક્સિમ બેંક પાસેથી લોન તરીકે લેવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ઉધાર લેનાર કંપનીની આ અરજીને ધ્યાનમાં રાખીને મુંબઈ સ્થિત એક્સિમ બેંકની એક્ઝિક્યુટિવ કમિટીએ વર્ષ ૨૦૧૨માં ૧૦ મિલિયન ડોલરની ટર્મ લોનને મંજૂરી આપી હતી, જે પાછળથી કૌભાંડમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ.
તપાસ દરમિયાન એવું બહાર આવ્યું છે કે જે હેતુ માટે લોન લેવામાં આવી હતી તે દિશામાં ક્યારેય મશીનરીનો પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવ્યો જ નહોતો. લોનની રકમમાંથી એડવાન્સ તરીકે મળેલા નાણાં મશીનરી ખરીદવા પાછળ વાપરવાને બદલે 'હ્યુમ સિન્થેસિસ' સહિતની સંબંધિત પાર્ટીઓને લોન તરીકે આપીને અન્યત્ર ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. આમ, સમગ્ર ૧૦ મિલિયન ડોલરની માતબર રકમ ગેરરીતિ આચરીને પચાવી પાડવામાં આવી હોવાનો આક્ષેપ છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની માર્ગદર્શિકા મુજબ ૨૦૧૪માં એનપીએ જાહેર થયેલું આ ખાતું બાદમાં સત્તાવાર રીતે 'ફ્રોડ' તરીકે પણ ઘોષિત કરવામાં આવ્યું હતું, અને હવે CBI આ મામલે તમામ સંડોવાયેલા લોકો સામે કડક કાનૂની પગલાં ભરી રહી છે.
