ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલે ભારતના ગ્રીન એનર્જી અને રિન્યુએબલ સેક્ટર માટે અત્યંત ઉત્સાહજનક સંભાવનાઓ વ્યક્ત કરી છે. સરકારી નીતિઓ, પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ અને સોલાર પીવી મોડ્યુલ્સ માટે સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળવાને કારણે દેશે ક્લીન એનર્જી મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે મજબૂત ઉપસ્થિતિ નોંધાવી છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં દેશની વાર્ષિક સોલાર પીવી મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા આશરે ૨૨૫ ગીગાવોટ સુધી પહોંચી ગઈ છે અને વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં તેમાં વધુ વધારો થવાની સંભાવના છે. ભારત હવે સોલાર સપ્લાય ચેઇનના વ્યૂહાત્મક અપસ્ટ્રીમ સેગમેન્ટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે ચીન પરની આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવામાં અત્યંત મદદરૂપ સાબિત થશે.
બાયોફ્યુઅલ અને બાયોએનર્જી ક્ષેત્રે પણ ભારત પ્રશંસનીય પ્રગતિ કરી રહ્યું છે, જ્યાં વર્ષ ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૫ વચ્ચે બાયોફ્યુઅલનું ઉત્પાદન છ ગણું વધ્યું છે અને ૨૦૨૫માં પ્રવાહી બાયોફ્યુઅલનો વપરાશ આશરે ૧૧ અબજ લિટર સુધી પહોંચ્યો છે. વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં આ વપરાશ વધીને ૧૬ અબજ લિટર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડ્ડયન માટે સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) નું મિશ્રણ વર્ષ ૨૦૨૭માં ૧ ટકાથી શરૂ થઈને ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ ટકા સુધી લઈ જવાનું લક્ષ્ય છે. આ સાથે જ, કોમ્પ્રેશ્ડ બાયોગૅસ આયાતી નેચરલ ગૅસના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહ્યો છે, જે દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા અને આયાત પરનું દબાણ ઘટાડવામાં મોટો ભાગ ભજવશે.
જો કે, આ તમામ મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યોને હાંસલ કરવા માટે ભારતે ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, એનર્જી સ્ટોરેજ અને ડિમાન્ડ-સાઇડ ફ્લેક્સિબિલિટી જેવા ક્ષેત્રો પર વિશેષ ધ્યાન આપવું પડશે. પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓની (DISCOMs) નાણાકીય સ્થિતિ સુધારવી, જમીન સંપાદનમાં થતા વિલંબને અટકાવવા અને પ્રોજેક્ટના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવું અનિવાર્ય છે. પાવર ટ્રાન્સમિશન માળખાનો ઝડપી વિકાસ અને વધુ સારી પાવર ફોરકાસ્ટિંગ સિસ્ટમ રિન્યુએબલ એનર્જીના પ્રસારમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. જો આ તમામ માળખાકીય સુધારાઓ સમયસર અમલમાં મૂકવામાં આવે, તો ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ક્લીન એનર્જી મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સસ્ટેનેબલ ફ્યુઅલનું અગ્રણી વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનીને ઉભરશે.
