જાપાનના દરિયાકાંઠાના શાંત ઓત્સુચી શહેરમાં એક સાદું સફેદ ટેલિફોન બૂથ આજે દુનિયાભરના શોકમગ્ન લોકો માટે આશ્વાસનનું પ્રતીક બની ગયું છે. આ ટેલિફોન બૂથમાં કોઈ વર્કિંગ કનેક્શન કે સિગ્નલ નથી, છતાં હજારો લોકો અહીં આવીને રીસીવર ઉપાડે છે અને આ દુનિયા છોડી ચૂકેલા પોતાના સ્વજનો સાથે વાતો કરે છે. 'કાઝે નો ડેલવા' એટલે કે 'વિન્ડ ફોન' તરીકે ઓળખાતી આ જગ્યાની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૧૦માં ઇટારુ સાસાકી નામના વ્યક્તિએ પોતાના પિતરાઈ ભાઈના નિધન પછી પોતાના અંગત દુઃખને હળવું કરવા માટે કરી હતી. તેમણે બગીચામાં એક જૂનો રોટરી ફોન મૂક્યો હતો અને કલ્પના કરી હતી કે આ અકસ્માતે વણાયેલું કનેક્શન પવન દ્વારા તેમના દિલની વાત મૃતક સુધી પહોંચાડશે.
પરંતુ માર્ચ ૨૦૧૧માં જાપાનમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપ અને સુનામીએ આ બૂથનો હેતુ જ બદલી નાખ્યો. આ કુદરતી આફતમાં ઓત્સુચી શહેરમાં હજારો લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા અનેક પરિવારો પોતાના સ્વજનોને અલવિદા પણ કહી શક્યા નહીં. આ દુર્ઘટના પછી સાસાકીએ પોતાનો બગીચો અને આ વિન્ડ ફોન શોભાયમાન જનતા માટે ખુલ્લો મૂક્યો, જેથી લોકો પોતાના દિલનો ભાર હળવો કરી શકે. અહીં આવનાર વ્યક્તિઓ રીસીવર હાથમાં લઈને પોતાના માતા-પિતા, જીવનસાથી કે મિત્રોને યાદ કરે છે, પોતાના જીવનની વાતો વહેંચે છે અને અધૂરી રહી ગયેલી વાતો પૂરી કરે છે. બૂથની અંદર એક નોટબુક પણ રાખવામાં આવી છે જેમાં મુલાકાતીઓ પોતાની લેખિત લાગણીઓ અને યાદો નોંધીને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે.
સમયની સાથે આ વિન્ડ ફોન માત્ર જાપાન પૂરતો મર્યાદિત ન રહેતા એક વૈશ્વિક આશ્ચર્ય અને સાંત્વનાનું કેન્દ્ર બની ગયો છે. એક અહેવાલ મુજબ આજે અમેરિકા, જર્મની અને દક્ષિણ આફ્રિકા સહિત ૧૭ દેશોમાં ૪૦૦થી વધુ સ્થળોએ આવા વિન્ડ ફોન સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે, જે કોવિડ મહામારી, યુદ્ધ કે અન્ય દુર્ઘટનાઓમાં પ્રિયજનોને ગુમાવનારને માનસિક હૂંફ આપે છે. મનોવિજ્ઞાનીઓના મતે પણ મૃત્યુ પામેલા સ્વજનો સાથે ભાવનાત્મક સંબંધ જાળવી રાખવો એ શોકમાંથી બહાર આવવાની પ્રક્રિયાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ ફોન ભલે કોઈ જવાબ ન આપતો હોય, પરંતુ તે લોકોને એ વાતચીત પૂરી કરવાની તક આપે છે જે ક્યારેય અધૂરી રહી ગઈ હતી.
