આજના વૈશ્વિક યુગમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં વિદેશની નામાંકિત યુનિવર્સિટીઓમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું આકર્ષણ અસાધારણ રીતે વધી રહ્યું છે. પ્રસિદ્ધ નાણાકીય નિષ્ણાત અને અર્થશાસ્ત્રી સૌરભ મુખર્જી દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા ચોંકાવનારા આંકડાઓ અનુસાર, માત્ર મુંબઈ શહેરના વિદ્યાર્થીઓ જ દર વર્ષે વિદેશ અભ્યાસ પાછળ એક અબજ ડોલર એટલે કે અંદાજે આઠ હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુ રકમ ખર્ચી નાખે છે. આ અંક દર્શાવે છે કે આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ પરિવારો હવે પોતાના સંતાનોના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે કોઈપણ ભોગે શ્રેષ્ઠ વૈશ્વિક શિક્ષણ અપાવવા તત્પર છે.
મુંબઈ જેવા એક જ મહાનગરનું આટલું મોટું કદ સમગ્ર દેશની સ્થિતિનો સ્પષ્ટ ચિતાર આપે છે. સૌરભ મુખર્જીના જણાવ્યા મુજબ, માત્ર મુંબઈ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ભારતમાંથી વિદેશ અભ્યાસ માટે જનારા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા વાર્ષિક કુલ ૯ અબજ ડોલરનો જંગી ખર્ચ કરવામાં આવે છે. આ આંકડો ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા અને મધ્યમથી લઈને ઉચ્ચ વર્ગની વધતી જતી ખર્ચ શક્તિ (પર્ચેસિંગ પાવર) તરફ ઈશારો કરે છે. યુએસ, યુકે, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં ડિગ્રી મેળવવી હવે ભારતીય પરિવારો માટે વૈભવની સાથે સાથે એક રોકાણ સમાન બની ગયું છે.
વિદેશી શિક્ષણ પાછળ થતો આ અબજો ડોલરનો પ્રવાહ એક તરફ ભારતીય મેધાવી યુવાનોની વૈશ્વિક સ્તરે પહોંચવાની મહત્વાકાંક્ષાને ઉજાગર કરે છે, તો બીજી તરફ દેશના મૂડી પ્રવાહ માટે પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. જો કે, આ વલણ એ વાતની પણ સાક્ષી પૂરે છે કે ભારતીય યુવાનો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્પર્ધા કરવા માટે સક્ષમ બની રહ્યા છે અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મેળવવા માટે કોઈપણ નાણાકીય સીમાઓ નડતરરૂપ બનવા દેતા નથી. આગામી સમયમાં વિદેશ અભ્યાસનો આ ક્રેઝ ભારતીય શિક્ષણ ક્ષેત્ર અને આર્થિક નીતિઓ પર પણ ઊંડી અસરો છોડી શકે છે.
