આજના આધુનિક યુગમાં ખાણીપીણીની અનેક ચીજવસ્તુઓ વચ્ચે બટર અને ચીઝ લોકોના રસોડામાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. નાસ્તાથી લઈને વિવિધ વાનગીઓનો સ્વાદ વધારવા માટે આ બંને ખાદ્ય પદાર્થોનો ભરપૂર ઉપયોગ થાય છે. જો કે, સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત લોકો હંમેશા એ મૂંઝવણમાં રહે છે કે આ બંનેમાંથી શરીર માટે કયો વિકલ્પ વધુ નુકસાનકારક કે ગુણકારી છે. પોષણશાસ્ત્રીઓના મતે, બટર અને ચીઝ બંને સેચ્યુરેટેડ ફેટ અને કેલરીના મુખ્ય સ્ત્રોત છે, પરંતુ તેમના પોષક ઘટકોમાં મોટો તફાવત જોવા મળે છે. બટરમાં મુખ્યત્વે ૬૦ ટકાથી વધુ સેચ્યુરેટેડ ફેટ હોય છે અને તેમાં પ્રોટીન કે જરૂરી મિનરલ્સનો અભાવ હોય છે, જે નિયમિત અને વધુ માત્રામાં ખાવાથી શરીરમાં બેડ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL)નું પ્રમાણ વધારી શકે છે.
બીજી બાજુ, જો ચીઝની વાત કરવામાં આવે તો તેમાં સેચ્યુરેટેડ ફેટની સાથેસાથે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું પ્રોટીન, કેલ્શિયમ, ફોસ્ફરસ અને મૂલ્યવાન બાયોએક્ટિવ કમ્પાઉન્ડ્સ પણ ભરપૂર માત્રામાં મળી આવે છે. વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે ચીઝમાં રહેલા પોષક તત્વો અને ફર્મેન્ટેશનની પ્રક્રિયાનું સંયોજન સેચ્યુરેટેડ ફેટ દ્વારા કોલેસ્ટ્રોલ વધારવાની નકારાત્મક અસરને આંશિક રીતે ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે. આમ, પોષણની દૃષ્ટિએ સરખામણી કરવામાં આવે તો ચીઝને બટર કરતા થોડો સારો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. તેમ છતાં, કોઈપણ ખાદ્ય પદાર્થનું અતિરેક સેવન હંમેશા હાનિકારક જ સાબિત થાય છે, કારણ કે બંનેના વધુ પડતા ઉપયોગથી વજન વધવું અને હૃદય સંબંધી જોખમો ઊભા થઈ શકે છે.
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતો ભલામણ કરે છે કે મોટાભાગના સ્વસ્થ પુખ્ત વયના લોકો સંતુલિત આહારના ભાગરૂપે દરરોજ ૧ થી ૨ ચમચી બટર અથવા ૨૦ થી ૨૫ ગ્રામ જેટલો ચીઝનો નાનો ટુકડો પોતાના ડાયટમાં સામેલ કરી શકે છે. આજના ફાસ્ટફૂડ યુગમાં માત્ર બટર કે ચીઝ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે આહારમાં તાજા ફળો, લીલા શાકભાજી, આખા અનાજ, ડ્રાયફ્રુટ્સ અને ઓલિવ ઓઇલ જેવા સ્વસ્થ ચરબીના સ્ત્રોતોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. આ સ્વાસ્થ્યવર્ધક જીવનશૈલી અપનાવવાથી શરીરની પોષક તત્વોની જરૂરિયાતો તો સંતોષાય જ છે, સાથે સાથે અનેક ગંભીર બીમારીઓ સામે રક્ષણ પણ મળે છે. કોઈપણ મોટો dietary બદલાવ કરતા પહેલાં તબીબ કે ડાયટિશિયનની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
