મહિલાઓને માસિક ધર્મ શરૂ થવાના થોડા દિવસો પહેલાં શારીરિક અને માનસિક સ્તરે અનેક પ્રકારના બદલાવોનો સામનો કરવો પડે છે. કમરનો અસહ્ય દુખાવો અને પેલ્વિક વિસ્તારમાં થતી પીડા સામાન્ય હોય છે, પરંતુ ઘણી સ્ત્રીઓ માસિક શરૂ થવાના સાતથી દસ દિવસ પહેલાં એક અજીબ માનસિક સ્થિતિનો અનુભવ કરે છે, જેને તબીબી ભાષામાં 'બ્રેઈન ફોગ' કહેવામાં આવે છે. આ કોઈ બીમારી નથી પરંતુ એક અસ્થાયી માનસિક સ્થિતિ છે, જેમાં વ્યક્તિને કોઈ બાબત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં ભારે મુશ્કેલી પડે છે, સામાન્ય બાબતો ભૂલી જવાય છે અને સતત માનસિક થાક વર્તાય છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા પાછળનું મુખ્ય પરિબળ શરીરમાં થતા હોર્મોનલ ફેરફારો છે. માસિક ચક્ર શરૂ થતાં પહેલાં મહિલાઓના શરીરમાં એસ્ટ્રોજન હોર્મોનનું પ્રમાણ અચાનક ઘટી જાય છે. એસ્ટ્રોજન વાસ્તવમાં ડોપામાઈન નામના રસાયણને સક્રિય રાખવામાં મદદ કરે છે, જે માનવ મગજમાં એકાગ્રતા અને ઉત્સાહ જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર છે. એસ્ટ્રોજન ઘટવાથી ડોપામાઈનની પણ ઉણપ સર્જાય છે, જેથી મહિલાઓ માનસિક રીતે અસ્વસ્થતા અને એકાગ્રતાનો અભાવ અનુભવે છે. આ ઉપરાંત, પીડાને કારણે રાત્રે પૂરતી ઊંઘ ન મળવી, પેરીમેનોપોઝ કે પ્રીમેન્સ્ટ્રુઅલ ડિસઓર્ડર જેવી શારીરિક સ્થિતિઓ પણ આ માનસિક ધૂંધળાપણાને વધુ ઉત્તેજિત કરે છે.
આ સ્થિતિમાંથી રાહત મેળવવા માટે મહિલાઓએ પોતાની દિનચર્યા અને આહારમાં કેટલાક સાવચેતીભર્યા ફેરફારો કરવા જરૂરી છે. આ દિવસો દરમિયાન મેગ્નેશિયમ અને પ્રોટીનથી ભરપૂર પૌષ્ટિક આહાર લેવો અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થાય છે. ચા અને કોફી જેવા કેફીનયુક્ત પીણાંનું સેવન મર્યાદિત કરવું જોઈએ, કારણ કે તે ઊંઘ અને મગજની શાંતિમાં ખલેલ પહોંચાડે છે. માનસિક તણાવ ઓછો કરવા માટે રોજેરોજ વીસથી ત્રીસ મિનિટ હળવી કસરત અથવા યોગાભ્યાસ કરવો જોઈએ તેમજ રાત્રે પૂરતી અને ગાઢ ઊંઘ લેવી અનિવાર્ય છે. સંતુલિત જીવનશૈલી અપનાવવાથી આ સમયગાળા દરમિયાન થતી માનસિક પરેશાનીઓમાંથી ઘણી હદે મુક્તિ મેળવી શકાય છે.
