આજના મોંઘવારીના યુગમાં પોતાના અને પરિવારના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા કાજે લોકો આરોગ્ય વીમો લેતા હોય છે, જેથી કટોકટીના સમયે કેશલેસ સારવારની સુવિધા સરળતાથી મળી રહે. જોકે, વર્તમાન સમયમાં ખાનગી હોસ્પિટલો અને આરોગ્ય વીમા કંપનીઓ વચ્ચે ચાલી રહેલા આંતરિક વિવાદો અને ખેંચતાણના કારણે સામાન્ય દર્દીઓ મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. વીમા પોલિસી હોવા છતાં અનેક હોસ્પિટલોમાં કેશલેસ સુવિધા મળતી નથી અથવા તો દર્દીઓને પોતાના ખિસ્સામાંથી જ તોતિંગ બિલ ચૂકવવાની ફરજ પડે છે. બંને પક્ષોના મતભેદો વચ્ચે આખરે લાચાર દર્દીઓ આર્થિક અને માનસિક રીતે પીસાઈ રહ્યા છે.
આ વિવાદમાં વીમા કંપનીઓનો એવો આરોપ છે કે હોસ્પિટલો દ્વારા દવાઓ અને સારવારના અનિયંત્રિત ભાવ વસૂલવામાં આવે છે અને બિલિંગમાં પારદર્શિતા રાખવામાં આવતી નથી. બીજી તરફ હોસ્પિટલ પ્રશાસનનો દાવો છે કે વીમા કંપનીઓ ક્લેમ મંજૂર કરવામાં અતિશય વિલંબ કરે છે અને ખોટા કારણો આગળ ધરીને ક્લેમની રકમમાં મનસ્વી રીતે કાપ મૂકે છે. દેશભરના સેંકડો જિલ્લાઓમાં હજારો દર્દીઓ પર કરવામાં આવેલા તાજેતરના એક સર્વેક્ષણ અનુસાર, કેશલેસ ક્લેમ મેળવવામાં ભારે અડચણો સામે આવી છે. લગભગ ઓગણત્રીસ ટકા કેસોમાં ક્લેમ સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બત્રીસ ટકા કિસ્સાઓમાં કોઈ યોગ્ય કારણ વગર આંશિક રકમ જ મંજૂર કરાઈ હતી. માત્ર નવ ટકા દર્દીઓ જ લાંબી લડત બાદ પૂરી રકમ મેળવવામાં સફળ રહ્યા હતા.
ખાનગી હોસ્પિટલોના આડેધડ બિલિંગ બાબતે સામાન્ય જનતામાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. સર્વેક્ષણ મુજબ, આશરે અડસઠ ટકા લોકો સારવારના વધુ પડતા ખર્ચથી, ત્રેસઠ ટકા લોકો વિવિધ તપાસણીના ખર્ચથી અને છપ્પન ટકા લોકો આઈસીયુ વોર્ડના ઊંચા ભાડાથી ત્રસ્ત છે. આ ઉપરાંત દવાઓ, તબીબોની ફી અને સાધન-સામગ્રીના બિલ પણ સામાન્ય માણસની કમર તોડી નાખે છે. ચિંતાજનક બાબત એ પણ છે કે સારવાર પૂર્ણ થયા પછી દર્દીને રજા આપવાની પ્રક્રિયામાં પણ વીમા મંજૂરીના નામે કલાકો સુધી રાહ જોવડાવવામાં આવે છે. માત્ર આઠ ટકા લોકોને જ સમયસર રજા મળે છે, જ્યારે બાકીના મોટાભાગના દર્દીઓ હોસ્પિટલમાં બંધક જેવી સ્થિતિ અનુભવે છે.
વીમા કંપનીઓ અને હોસ્પિટલો વચ્ચેની આ પરસ્પર આક્ષેપબાજીનો કોઈ કાયમી ઉકેલ ન આવતા નાગરિકો માટે આરોગ્ય વીમો આશીર્વાદને બદલે ચિંતાનું કારણ બની ગયો છે. હોસ્પિટલોની બિલિંગ નીતિમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત થાય અને વીમા કંપનીઓ પણ ક્લેમમાં અયોગ્ય કાપ ન મૂકે તે માટે તંત્ર દ્વારા એક મજબૂત અને સખત નિયમનકારી વ્યવસ્થા ઊભી કરવી હવે અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
