નવી દિલ્હીમાં તાજેતરમાં લોકસભાના બુલેટિન દ્વારા સામે આવ્યું છે કે ભાજપના રાજ્સભા MP સુજીત કુમારના વડપણ હેઠળની નવી બનેલી પાર્લામેન્ટરી સ્ટેન્ડિંગ કમિટી ઓન પર્સનલ, પબ્લિક ગ્રીવન્સેસ, લો એન્ડ જસ્ટિસ દ્વારા વર્ષ 2026-27 માટે નેશનલ લિટિગેશન પોલિસીની રચના અને અમલીકરણને તપાસના વિષય તરીકે પસંદ કરવામાં આવી છે. કમિટીની શરૂઆતની બેઠકોમાં સભ્યોના સૂચનોના આધારે આ વિષયો નક્કી કરવામાં આવે છે. જોકે, રસપ્રદ વાત એ છે કે કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ 2025માં જ આ પોલિસી લાવવાનો પ્લાન પડતો મૂક્યો હતો અને તે માની લીધું હતું કે સરકાર માત્ર પોતાના વિભાગો માટે કોઈ સાર્વત્રિક પોલિસી ન બનાવી શકે, કારણ કે તે આમ જનતાને લાગુ પડતી નથી. પોલિસી શબ્દ સાર્વત્રિક હોવો જોઈએ તેમ માનીને સરકારે પોલિસીને બદલે કડક ડાયરેક્ટિવ્સ આપવાનું વલણ અપનાવ્યું હતું.
મંત્રાલયના ડેટા મુજબ દેશની વિવિધ કોર્ટ્સમાં કેન્દ્ર સરકાર પક્ષકાર હોય તેવા લગભગ 7 લાખ કેસો પેન્ડિંગ છે, જેમાંથી એકલા ફાઇનાન્સ મંત્રાલયના જ આશરે 1.9 લાખ કેસો સામેલ છે. અગાઉ ફેબ્રુઆરી 2025માં લો મિનિસ્ટર અર્જુન રામ મેઘવાલે રાજ્સભામાં આ આંકડા રજૂ કર્યા હતા. સરકાર સામેના આ બિનજરૂરી કેસો ઘટાડવા અને નોટિફિકેશન્સમાં રહેલી વિસંગતતાઓ દૂર કરવા માટે લૉ મિનિસ્ટ્રી દ્વારા એપ્રિલ 2025માં ડાયરેક્ટિવ ફોર ધ એફિશિયન્ટ એન્ડ ઇફેક્ટિવ મેનેજમેન્ટ ઓફ લિટિગેશન જારી કરવામાં આવ્યા હતા, જેને કેબિનેટ સેક્રેટરીએ મંજૂરી આપી હતી અને દર વર્ષે તેની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.
આ અગાઉ યુપીએ સરકાર દરમિયાન વર્ષ 2010માં પણ તત્કાલીન લૉ મિનિસ્ટર એમ. વીરપ્પા મોઈલી દ્વારા કોર્ટના કેસો ઘટાડવા માટે નેશનલ લિટિગેશન પોલિસી લાવવાની પહેલ કરવામાં આવી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય કેસોનો નિકાલ લાવવાનો હતો પરંતુ તે ક્યારેય આગળ વધી શકી નહોતી. વર્ષોની ચર્ચાઓ અને ડ્રાફ્ટિંગ બાદ પણ આખરે પોલિસીના બદલે ડાયરેક્ટિવ્સ પર જ પસંદગી ઉતારવામાં આવી હતી. હવે સરકારે પોલિસીનો વિચાર પડતો મૂક્યો હોવા છતાં સંસદીય કમિટી દ્વારા આ મામલે ફરીથી ચર્ચા અને તપાસ કરવાનો નિર્ણય લેવાતા રાજકીય વર્તુળોમાં આ વિષય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
