જ્યારે નોકરી ચાલુ હોય ત્યારે દર મહિને સમયસર પગાર આવી જાય છે અને ઘરનો ગાੜો સરસ રીતે ચાલતો રહે છે. પણ જરા વિચારો કે જ્યારે નિવૃત્તિનો સમય આવે અને પગાર એકાએક બંધ થઈ જાય, ત્યારે શું સ્થિતિ થાય? રાશન લાવવાનું હોય, વીજળીનું બિલ ભરવાનું હોય કે પછી દવાઓનો ખર્ચ હોય, આ બધા ખર્ચા તો ઉંમર વધવાની સાથે વધતા જ જાય છે. જો તમારી પાસે થોડી બચત મૂડી હાથમાં હોય, તો તેનાથી દર મહિને કમાણી ચાલુ રાખી શકાય છે. આ માટે સરકારની કેટલીક શાનદાર બચત યોજનાઓ છે, જે તમને રિટાયરમેન્ટ પછી ટેન્શન ફ્રી જીવન જીવવામાં મોટી મદદ કરી શકે છે. પોસ્ટ ઓફિસની મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ એટલે કે MIS અને સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ એટલે કે SCSS આવા જ બેબર્દાસ્ત વિકલ્પો છે, જ્યારે નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ એટલે કે NPS પણ લાંબા ગાળે સારું પેન્શન અપાવવામાં કારગર સાબિત થાય છે.
સૌ પ્રથમ વાત કરીએ પોસ્ટ ઓફિસની મંથલી ઇન્કમ સ્કીમની, જે એવા લોકો માટે બેસ્ટ છે જેને દર મહિને વ્યાજ રૂપે રોકડા પૈસા જોઈતા હોય. આ સ્કીમમાં ફક્ત એક જ વાર પૈસા જમા કરાવવાના રહે છે અને ત્યારબાદ દર મહિને નિયમિત વ્યાજ મળતું થઈ જાય છે. હાલમાં આ યોજનાનો વ્યાજ દર વાર્ષિક 7.4% ચાલી રહ્યો છે. ધારો કે તમે આમાં 5 લાખ રૂપિયા જમા કરાવો છો, તો દર મહિને આશરે 3,083 રૂપિયાની કમાણી થાય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ 9 લાખ રૂપિયા જમા કરાવે તો મહિને આશરે 5,550 રૂપિયા વ્યાજ મળે છે. આ યોજનામાં સિંગલ ખાતામાં વધુમાં વધુ 9 લાખ રૂપિયા અને જોઈન્ટ ખાતામાં 15 લાખ રૂપિયા સુધી જમા કરવાની છૂટ છે. જો પતિ-પત્ની બંને મળીને જોઈન્ટ ખાતામાં 15 લાખ રૂપિયા રોકાણ કરે, તો દર મહિને આશરે 9,250 રૂપિયા વ્યાજ મળે છે. આ સ્કીમનો ટાઈમ પિરિયડ 5 વર્ષનો હોય છે અને પૂરો થયા પછી આખી મૂળ રકમ પાછી મળી જાય છે.
આ સિવાય વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ એટલે કે SCSS એ સૌથી લોકપ્રિય વિકલ્પ છે. સામાન્ય રીતે 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના વડીલો આમાં ખાતું ખોલાવી શકે છે, જોકે અમુક નિયમો હેઠળ 55 વર્ષથી વધુ ઉંમરના રિટાયર્ડ લોકો પણ રોકાણ કરી શકે છે. આ શાનદાર યોજનાનો વ્યાજ દર વાર્ષિક 8.2% છે અને તેમાં વધુમાં વધુ 30 લાખ રૂપિયા સુધી જમા કરી શકાય છે. ખાસ વાત એ છે કે આમાં વ્યાજ દર મહિને નહીં પણ દર ત્રણ મહિને મળે છે. જો તમે આમાં 10 લાખ રૂપિયા જમા કરો છો, તો વાર્ષિક આશરે 82,000 રૂપિયા વ્યાજ બને છે, એટલે કે દર ત્રણ મહિને આશરે 20,500 રૂપિયા તમારા બેંક ખાતામાં જમા થઈ જાય છે. જો તમે આ યોજનામાં પૂરી મર્યાદા એટલે કે 30 લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરો છો, તો દર ત્રણ મહિને આશરે 61,500 રૂપિયા ખાતામાં આવશે, જે મહિનાના હિસાબે ગણીએ તો આશરે 20,500 રૂપિયા બેસે છે.
જો તમે હજુ નોકરીની ઉંમરમાં છો અને નિવૃત્તિ પછી સુરક્ષિત પેન્શન મેળવવા માંગો છો, તો નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ એટલે કે NPS એકદમ યોગ્ય છે. આમાં નોકરી દરમિયાન પૈસા જમા થાય છે અને રિટાયરમેન્ટના સમયે નિયમો મુજબ અમુક ફંડ એકસાથે ઉપાડી શકાય છે જ્યારે બાકીના હિસ્સામાંથી એન્યુઈટી ખરીદવામાં આવે છે જેનાથી નિયમિત પેન્શન મળે છે. ધારો કે રિટાયરમેન્ટ વખતે તમારા NPS ખાતામાં 50 લાખ રૂપિયા જમા છે અને તેમાંથી 40% એટલે કે 20 લાખ રૂપિયા એન્યુઈટીમાં લગાવવામાં આવે છે, તો વાર્ષિક 6% ના વ્યાજ દરે વર્ષના 1.2 લાખ રૂપિયા એટલે કે દર મહિને આશરે 10,000 રૂપિયા પેન્શન મળતું થઈ જાય છે. રોકાણ કરતા પહેલા હંમેશા તમારા ઘરના માસિક ખર્ચનો અંદાજ લગાવી લેવો જોઈએ, જેથી ખબર પડે કે ઘર ચલાવવા માટે દર મહિને કેટલા રૂપિયાની જરૂર છે અને કઈ સ્કીમમાં રોકાણ કરવાથી આર્થિક સલામતી મળી રહેશે.
