હિન્દુ સનાતન પરંપરામાં પિતૃ પક્ષનું અત્યંત પવિત્ર અને મહત્વપૂર્ણ સ્થાન રહેલું છે. આ પાવન પખવાડિયા દરમિયાન વંશજો દ્વારા પોતાના પૂર્વજોનું સ્મરણ કરીને તેમના પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. પિતૃઓની આત્માની સદ્ગતિ તથા શાંતિ અર્થે શ્રાદ્ધ, તર્પણ તેમજ પિંડદાન કરવાની સદીઓ પુરાણી પરંપરા છે. શાસ્ત્રોક્ત વિધિ-વિધાન અનુસાર કરવામાં આવેલું શ્રાદ્ધકર્મ પિતૃઓના આશીર્વાદ અપાવે છે, જેનાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે. જોકે, કુટુંબના કોઈ સભ્યનું અવસાન કુદરતી રીતે નહીં પરંતુ કોઈ દુર્ઘટના કે અકાળે થયું હોય, ત્યારે તેમના શ્રાદ્ધ અંગે શાસ્ત્રોમાં વિશેષ નિયમો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા અનુસાર જે પરિજનોનું મૃત્યુ અકસ્માત, આત્મહત્યા, પાણીમાં ડૂબવાથી, અગ્નિ દુર્ઘટના, હિંસા કે અન્ય કોઈ અકુદરતી સંજોગોમાં થયું હોય, તેમનું શ્રાદ્ધ મુખ્યત્વે પિતૃ પક્ષની ચતુર્દશી એટલે કે ચૌદશની તિથિએ કરવામાં આવે છે. આ તિથિ વિશેષરૂપે અકાળ મૃત્યુ પામેલા સ્વજનોના મોક્ષ માટે નિર્ધારિત ગણાય છે. જો કોઈ અનિવાર્ય સંજોગોવશાત્ ચતુર્દશીના દિવસે શ્રાદ્ધ ન થઈ શકે અથવા સ્વજનના અવસાનની ચોક્કસ તિથિ યાદ ન હોય, તો તેવા કિસ્સામાં પિતૃ પક્ષની અંતિમ તિથિ એટલે કે સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે શ્રાદ્ધ કરી શકાય છે.
અકાળ અવસાન પામેલા પિતૃઓના કલ્યાણ અને પ્રેતયોનિમાંથી કાયમી મુક્તિ અપાવવા માટે બિહાર રાજ્યમાં આવેલા તીર્થધામ ગયાના પ્રેતશિલા પર્વત પર પિંડદાન કરવું સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે. શ્રાદ્ધ વિધિ દરમિયાન દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને બેસવું હિતાવહ છે. આ દિવસે ઘરમાં સાત્વિક ભોજન બનાવીને બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવતા પૂર્વે ગાય, કાગડો, શ્વાન, કીડી અને દેવતાઓ માટે પંચબલિ અર્પણ કરવાનો નિયમ છે. પંચબલિ બાદ બ્રાહ્મણોને ભોજન તથા યથાશક્તિ દક્ષિણા અર્પણ કરવાથી અશાંત આત્મા શાંત થાય છે અને વંશજોને પિતૃદોષમાંથી મુક્તિ મળે છે.
