દિલ્હી સ્થિત અગ્રણી સંશોધન સંસ્થા દ્વારા જાહેર કરાયેલા બે અહેવાલોમાં ખેતીક્ષેત્રે મોટા નીતિગત ફેરફારો સૂચવવામાં આવ્યા છે. આ ભલામણ અનુસાર દેશે હવે ઉત્પાદન આધારિત ખાતર સબસિડી પદ્ધતિમાંથી બહાર આવીને સીધી ખેડૂત સહાય પ્રણાલી તરફ આગળ વધવું જોઈએ. આ પગલાથી યુરિયાના અતિશય વપરાશ પર અંકુશ મેળવી શકાશે અને જમીનની બગડતી તબિયતમાં સુધારો કરી શકાશે. હાલની વ્યવસ્થામાં યુરિયાના નિયંત્રિત ભાવોને કારણે નાઇટ્રોજનનો બેફામ ઉપયોગ થાય છે જ્યારે ફોસ્ફરસ અને પોટાશ જેવા અન્ય પોષક તત્વોની ઉપેક્ષા થાય છે, જે લાંબા ગાળે જમીનની ગુણવત્તા માટે હાનિકારક સાબિત થઈ રહ્યું છે.
આ સંશોધન અહેવાલોમાં સૂચવવામાં આવ્યું છે કે સબસિડીની રકમ ખરીદવામાં આવેલા ખાતરના પ્રકારને બદલે ખેતી લાયક જમીન અને પાક ઉત્પાદકતા સાથે જોડવી જોઈએ. સરકાર દ્વારા વચગાળાના પગલા તરીકે યુરિયાને પણ પોષક તત્વ આધારિત સબસિડી માળખા હેઠળ લાવવું જોઈએ, અને ભવિષ્યમાં સીધા નાણાકીય હસ્તાંતરણ તરફ ક્રમિક સંક્રમણ કરવું જોઈએ. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવવા માટે ખેડૂતોની ઓળખ, જમીન રેકોર્ડ, પાકની વિગતો અને ખાતરની ખરીદીને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે, જેથી વાસ્તવિક ખેડૂતોને જ યોગ્ય લાભ મળી રહે.
ડિજિટલ પદ્ધતિ અપનાવતી વખતે ખાસ ધ્યાન રાખવું પડશે કે તેમાં ભાડે જમીન ખેડતા ખેડૂતો અને ભાગીદારીમાં ખેતી કરતા શ્રમિકો પણ સામેલ થાય, જેથી કોઈ પાત્ર ખેડૂત સહાયથી વંચિત ન રહે. અહેવાલમાં જમીનની જરૂરિયાત મુજબના ખાતરો, જૈવિક ખાતરો અને કાર્બનિક કૃષિ ઇનપુટ્સના વપરાશ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સબસિડીના પુનર્ગઠનથી બચતી રકમનો ઉપયોગ જમીન આરોગ્ય સુધારણા, જળ સંરક્ષણ અને પાક વૈવિધ્યકરણ જેવા મહત્વના કાર્યોમાં કરી શકાશે, જેનાથી દેશના અન્નદાતાઓને લાંબા ગાળે મોટો ફાયદો થશે.
