દવાખાનાઓ અને ચિકિત્સા ક્ષેત્રે દર્દીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતા તોતિંગ ભાવ અને મોંઘી દવાઓના મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં એક મહત્વપૂર્ણ સોગંદનામું રજૂ કર્યું છે. સરકારે અદાલત સમક્ષ સ્વીકાર્યું છે કે સારવાર દરમિયાન વપરાતી વિવિધ વસ્તુઓ અને ઉપભોજ્ય સાધનો પર હોસ્પિટલો દ્વારા વસૂલવામાં આવતા નફાનું પ્રમાણ એકસો ટકાથી લઈને એક હજાર ટકા કે તેથી વધુ હોઈ શકે છે. આ ખુલાસાથી દર્દીઓને સારવારના બિલમાં પડતા ભારે આર્થિક બોજ અંગેની ચિંતાઓ વધુ ગાઢ બની છે.
જોકે, આ મામલે વ્યાપક નિયંત્રણો લાગુ કરવા સામે સરકારી તંત્ર સમક્ષ કેટલાક વ્યવહારિક પડકારો અને ડેટાની અછત પણ હોવાનું સપાટી પર આવ્યું છે. ઉચ્ચ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, સમગ્ર દેશની હોસ્પિટલોમાં સપ્લાય થતી વસ્તુઓ પરના નફાનું ચોક્કસ મૂલ્યાંકન કરવા માટે પૂરતા ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. કોઈપણ પ્રકારની સરકારી હસ્તક્ષેપ નીતિ ઘડતા પહેલાં હોસ્પિટલો દ્વારા કરવામાં આવતી ખરીદ કિંમત અને દર્દીઓ પાસેથી વસૂલાતી રકમ વચ્ચેની તફાવતની સચોટ માહિતી મેળવવી અનિવાર્ય છે. સરકારે અગાઉ કેટલીક નિયત દવાઓ માટે છત કિંમતો નક્કી કરી છે અને અમુક કેન્સર વિરોધી દવાઓ પર નફાની મર્યાદા બાંધી છે, પરંતુ અન્ય તમામ તબીબી સામગ્રી પર કાપ મૂકવો એક જટિલ પ્રક્રિયા છે.
આ ઉપરાંત, આરોગ્ય ક્ષેત્ર રાજ્યનો વિષય હોવાને કારણે કેન્દ્ર સરકારની મર્યાદાઓ પણ સામે આવી છે. હોસ્પિટલોના વ્યક્તિગત બિલિંગ ઘટકોને નિયંત્રિત કરવા અત્યંત મુશ્કેલ છે કારણ કે ઘણીવાર સંસ્થાઓ વિગતવાર આઇટમવાઇઝ બિલ આપવાને બદલે પેકેજ દર વસૂલે છે. જો ઉપભોજ્ય વસ્તુઓના ભાવ મર્યાદિત કરવામાં આવે, તો હોસ્પિટલો સર્જનની ફી કે અન્ય ચાર્જમાં વધારો કરી શકે તેવી શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મહત્તમ છૂટક કિંમતે બિલિંગ કરવાને માત્ર 'વધુ પડતો ચાર્જ' ગણાવી શકાય નહીં, કારણ કે વિમા કંપનીઓ તરફથી મળતા વિલંબિત રિઈમ્બર્સમેન્ટનું દબાણ પણ હોસ્પિટલો પર રહેતું હોય છે. આગામી સમયમાં આ તમામ પાસાઓનો અભ્યાસ કરીને જ કોઈ યોગ્ય નીતિગત નિર્ણય લેવામાં આવશે.
