વૃદ્ધાવસ્થામાં સ્મરણશક્તિ જાળવી રાખવા અને અલ્ઝાઈમર જેવા મગજના ગંભીર રોગોથી બચવા માટે લાંબા સમયથી ફિશ ઓઈલ અને ઓમેગા-૩ ફેટી એસિડના પૂરક ખોરાકનું સેવન લોકપ્રિય રહ્યું છે. તાજેતરમાં થયેલા એક મહત્વપૂર્ણ ક્લિનિકલ સંશોધનમાં એવું બહાર આવ્યું છે કે ઊંચી માત્રામાં ડીએચએ પૂરક ખોરાક લેવાથી પણ વૃદ્ધોની સ્મરણશક્તિ કે જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતાઓમાં કોઈ જ નોંધપાત્ર સુધારો થતો નથી. વૈજ્ઞાનિકોએ આ બાબતની પુષ્ટિ કરી છે કે આ પૂરક તત્વો મગજ સુધી ચોક્કસ પહોંચ્યા હતા અને મગજના પ્રવાહીમાં તેનું પ્રમાણ પણ વધ્યું હતું, પરંતુ તેમ છતાં મગજની કાર્યક્ષમતા કે સ્મરણશક્તિ પર તેની કોઈ સકારાત્મક અસર જોવા મળી નથી.
આ વિશેષ અધ્યયનમાં પંચાવનથી એંસી વર્ષની વય જૂથના ત્રણસો પાંસઠ જેટલા વરિષ્ઠ નાગરિકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેઓ અલ્ઝાઈમર રોગનું વધુ જોખમ ધરાવતા હતા અને સામાન્ય રીતે ઓછું માછલીનું સેવન કરતા હતા. આ તમામ સહભાગીઓને બે અલગ-અલગ જૂથોમાં વહેંચવામાં આવ્યા હતા, જેમાં એક જૂથને દરરોજ બે હજાર મિલિગ્રામ ડીએચએ પૂરક ખોરાક આપવામાં આવ્યો જ્યારે બીજા જૂથને પ્લેસિબો આપવામાં આવ્યો હતો. આ બે વર્ષ લાંબા પ્રયોગ દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકોએ નોંધ્યું કે પૂરક ખોરાક લેનારા લોકોના મગજના તંત્રમાં ડીએચએ નું પ્રમાણ સત્તર ટકા જેટલું વધ્યું હોવા છતાં, બે વર્ષ પછી તેમની સ્મરણશક્તિ અને મગજના કોષોની ક્ષમતામાં કોઈ જ વિશેષ રક્ષણ કે સુધારો જોવા મળ્યો ન હતો.
આ સંશોધનના તારણો દર્શાવે છે કે માત્ર કોઈ પોષક તત્વનું શરીરમાં પ્રમાણ વધારવાથી તે રોગ અટકાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય તેવું જરૂરી નથી. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પરિણામોનો અર્થ એ નથી કે માછલી ખાવાના કોઈ સ્વાસ્થ્ય લાભ નથી, પરંતુ તે ચોક્કસપણે ફિશ ઓઈલની ગોળીઓ કે પૂરક ખોરાક દ્વારા અલ્ઝાઈમર રોગ અટકાવી શકાશે તે દાવા સામે ગંભીર શંકા ઊભી કરે છે. ભવિષ્યમાં વધુ સંશોધનો દ્વારા એ જાણવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે કે મગજ આ પ્રકારના પોષક તત્વોનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે. હાલના તબક્કે તંદુરસ્ત આહાર, પૂરતી ઊંઘ, નિયમિત શારીરિક વ્યાયામ અને એકંદર સ્વાસ્થ્ય જાળવવું એ જ વૃદ્ધાવસ્થામાં મગજને સ્વસ્થ રાખવા માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
