આરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી માટે શરીરને અનેક પ્રકારના પોષક તત્વોની આવશ્યકતા રહે છે, જેમાં આયોડિનનું સ્થાન અત્યંત મહત્વનું છે. દાળ, શાકભાજીથી લઈને સલાડ સુધીની લગભગ દરેક દૈનિક વાનગીમાં મીઠાનો ભરપૂર ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પરંતુ, શું આપણે જે મીઠું ખાઈએ છીએ તે આપણને પૂરતા પ્રમાણમાં આયોડિન પૂરું પાડે છે તે એક મોટો પ્રશ્ન છે. શરીરના માનસિક તેમજ શારીરિક વિકાસ અને ખાસ કરીને થાઇરોઇડ ગ્રંથિના સુચારુ સંચાલન માટે આયોડિન અનિવાર્ય પોષક તત્વ છે. પુખ્ત વયના સ્વસ્થ નાગરિકોએ દરરોજ આશરે એકસો પચાસ માઇક્રોગ્રામ આયોડિન મેળવવું જરૂરી છે, જ્યારે સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ માટે આ જરૂરિયાત વધીને અનુક્રમે બસો વીસ અને બસો નેવું માઇક્રોગ્રામ જેટલી થાય છે.
શરીરમાં આયોડિનની ઉણપ સર્જાય ત્યારે થાઇરોઇડ હોર્મોન્સના ઉત્પાદન પર અત્યંત વિપરીત અસરો પડે છે. જેના પરિણામે શરીરમાં કાયમી થાક, સુસ્તી, અચાનક વજન વધવું અને વધુ પડતી ઠંડી લાગવાની સમસ્યાઓ ઘર કરી જાય છે. આયોડિનની લાંબા ગાળાની ઉણપથી ઘેંઘા અથવા ગોઇટર જેવા ગંભીર રોગો થઈ શકે છે, જેમાં ગળાના આગળના ભાગમાં મોટો સોજો જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત, બાળકોના મગજ અને શારીરિક વિકાસ પર પણ આ ઉણપની માઠી અસર પડે છે, જેનાથી તેમની શીખવાની ક્ષમતા રુંધાઈ શકે છે. સગર્ભાવસ્થા દરમિયાન આયોડિનની ઉણપ ગર્ભસ્થ બાળકના નર્વસ સિસ્ટમ અને મગજના વિકાસને ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
આ તમામ ગંભીર સમસ્યાઓથી બચવા માટે બજારમાંથી મીઠું ખરીદતી વખતે તેના પેકેટ પર આયોડિનની માત્રા અવશ્ય તપાસવી જોઈએ. મીઠાને ભેજ અને સૂર્યના તાપથી બચાવવા માટે હંમેશાં હવાચુસ્ત ડબ્બામાં સંગ્રહ કરવો હિતાવહ છે. જો કે, આયોડિનની પૂર્તિ માટે અતિશય માત્રામાં મીઠું ખાવું હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે તેનાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયરોગનું જોખમ વધી જાય છે. મીઠા ઉપરાંત દૂધ, દહીં, ઈંડા અને અન્ય પૌષ્ટિક આહાર દ્વારા પણ કુદરતી રીતે આયોડિન મેળવી શકાય છે. કોઈપણ પ્રકારના સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત જોખમોથી બચવા ડૉક્ટરની યોગ્ય સલાહ વગર બજારમાંથી કોઈ વધારાના સપ્લીમેન્ટ્સનું સેવન ન કરવું જોઈએ.
