ગુજરાતમાં લુપ્ત થવાના આરે પહોંચી ગયેલા અને અત્યંત દુર્લભ ગણાતા મહાકાય ઘોરાડ પક્ષીને બચાવવાના પ્રયાસોને એક ઐતિહાસિક સફળતા મળી છે. કચ્છના નલિયા વિસ્તારમાં આવેલા ઘાસિયા મેદાનોમાં એક દુર્લભ ઘોરાડ પક્ષીના નર બચ્ચાનો જન્મ થયો છે, જેણે વન વિભાગ અને પ્રકૃતિ પ્રેમીઓમાં નવી આશા જગાવી છે. વિશેષજ્ઞો દ્વારા કરવામાં આવેલી સત્તાવાર પુષ્ટિ મુજબ, ગત એકવીસમી મેના રોજ જન્મેલું આ બચ્ચું નર હોવાનું સાબિત થયું છે. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે રાજ્યમાં ડિસેમ્બર અઢારસો અઠ્ઠાવન બાદ એટલે કે લાંબા સમયના અંતરાલ પછી પ્રથમ વખત કોઈ નર ઘોરાડ નોંધાયો છે, જે આ પ્રજાતિના અસ્તિત્વ માટે અત્યંત રાહતજનક સમાચાર છે.
એક સમય હતો જ્યારે અગાઉના દાયકામાં આ ઘાસિયા પ્રદેશોમાં પચાસથી વધુની સંખ્યામાં ઘોરાડ જોવા મળતા હતા, પરંતુ સમય જતાં ઘટીને આ સંખ્યા માત્ર ત્રણ પુખ્ત માદા પક્ષીઓ સુધી જ સીમિત રહી ગઈ હતી. વાતાવરણમાં એકપણ પુખ્ત નર પક્ષી હયાત ન બચવાના કારણે કુદરતી પ્રજનનની તમામ સંભાવનાઓ લગભગ શૂન્ય થઈ ગઈ હતી. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને હાથ ધરવામાં આવેલી વિશેષ સરકારી પહેલ રંગ લાવી છે. આ અદ્યતન યોજના અંતર્ગત જંગલમાં રહેલી માદા પક્ષીના માળામાંથી અફળદ્રુપ ઈંડાને દૂર કરી તેના સ્થાને અન્ય પ્રદેશમાંથી લાવવામાં આવેલું ફળદ્રુપ ઈંડું મૂકવામાં આવે છે. માદા પક્ષી દ્વારા તે ઈંડાને સેવવામાં આવે છે અને માનવ હસ્તક્ષેપ વગર સંપૂર્ણ કુદરતી વાતાવરણમાં બચ્ચાનો ઉછેર થાય છે, જેના પરિણામે આ ચમત્કારીક સફળતા મળી છે.
શરૂઆતના તબક્કામાં અનેક પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો કારણ કે આ જ અભિયાન હેઠળ જન્મેલું પ્રથમ બચ્ચું અમુક દિવસો બાદ અદ્રશ્ય થઈ ગયું હતું. જો કે, મે મહિનામાં જન્મેલું આ બીજું બચ્ચું શરૂઆતના ચાલીસ દિવસના અત્યંત સંવેદનશીલ અને કપરા સમયગાળામાંથી સફળતાપૂર્વક પાર ઉતરી ગયું છે અને હાલ તેની ઉંમર ત્રણ મહિના કરતા વધુ થઈ ચૂકી છે. વન વિભાગના સતત અને ચુસ્ત નિરીક્ષણ હેઠળ ઉછરી રહેલા આ બચ્ચાનો शारीरिक વિકાસ ખૂબ જ ઉત્તમ રીતે થઈ રહ્યો છે. તે હવે અંદાજે છસો મીટર સુધીની ઉડાન ભરવામાં પણ સક્ષમ બની ગયું છે અને તેના શારીરિક લક્ષણો પરથી તે નર હોવાની સ્પષ્ટ ખાતરી થાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અત્યંત ગંભીર જોખમગ્રસ્ત પ્રજાતિ તરીકે ઘોષિત કરાયેલા આ પક્ષીનું પુનરાગમન ગુજરાતના વન્યજીવ ઇતિહાસમાં એક સોનેરી પ્રકરણ સાબિત થશે.
