રોજિંદા ભોજનમાં જો સાથે રાયતું પીરસવામાં આવે, તો જમવાનો સ્વાદ અનેકગણો વધી જાય છે. ખાસ કરીને ગરમીની ઋતુમાં લોકો દહીં અને છાશ આધારિત વાનગીઓ ખાવાનું વિશેષ પસંદ કરતા હોય છે. આપણા રસોડામાં બૂંદી રાયતું અને ફ્રૂટ રાયતું સૌથી વધુ લોકપ્રિય વિકલ્પો છે. બૂંદી રાયતામાં દહીં સાથે ચણાના લોટમાંથી તળેલી બૂંદી ઉમેરવામાં આવે છે, જ્યારે ફ્રૂટ રાયતામાં સફરજન, કેળાં અને દાડમ જેવાં વિવિધ પૌષ્ટિક ફળોનો ઉપયોગ થાય છે. બંને વાનગીઓમાં દહીં મુખ્ય ઘટક હોવાથી શરીરને પ્રોટીન અને કેલ્શિયમ જેવાં આવશ્યક પોષક તત્ત્વો તો મળી રહે છે, પરંતુ તાજાં ફળો અને તેલમાં તળેલી બૂંદીને કારણે બંનેના પોષક મૂલ્યમાં મોટો તફાવત જોવા મળે છે.
સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ ફ્રૂટ રાયતું ખાવાના અનેક અદભુત ફાયદા છે. ફ્રૂટ રાયતામાં દહીં સાથે સફરજન, કેળાં અને દાડમ જેવાં ફળો ભળવાથી શરીરને જરૂરી વિટામિન્સ, મિનરલ્સ અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ ભરપૂર માત્રામાં પ્રાપ્ત થાય છે. ફળોમાં રહેલું કુદરતી ફાઇબર પાચનક્રિયાને સુધારે છે અને પેટને લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખે છે, જેનાથી વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી. દહીંમાં રહેલા ગુડ બેક્ટેરિયા આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ સાબિત થાય છે, જ્યારે કેલ્શિયમ હાડકાં તથા માંસપેશીઓને મજબૂત બનાવે છે. જો કે, ફ્રૂટ રાયતામાં ખાંડ કે મીઠો સીરપ ઉમેરવાનું ટાળવું જોઈએ અને માત્ર તાજાં તથા કુદરતી રીતે મીઠાં ફળોનો જ ઉપયોગ કરવો શ્રેષ્ઠ રહે છે.
બીજી બાજુ, બૂંદી રાયતું પણ સ્વાદમાં અદ્ભુત લાગે છે. ચણાના લોટમાંથી બનતી બૂંદીમાંથી થોડું પ્રોટીન અને દહીંમાંથી કેલ્શિયમ મળે છે, તેથી તેને સાવ નકામી વાનગી કહી શકાય નહીં. પરંતુ બજારમાં મળતી બૂંદી તેલમાં તળેલી હોવાથી તેમાં ફેટ અને કેલરીનું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી હોય, તો તળેલી બૂંદીનું સેવન નુકસાનકારક બની શકે છે. જો કે, બૂંદીનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું રાખીને અથવા તેને પાણીમાં પલાળીને વધારાનું તેલ નિતારીને બનાવવામાં આવે તો તે પણ યોગ્ય બની શકે છે. જો તમે વધુ ફાઇબર અને ઓછા ફેટવાળો ખોરાક ઈચ્છતા હોવ, તો ફ્રૂટ રાયતું સર્વોત્તમ છે. બંને રાયતામાં લો-ફેટ સાદા દહીંનો ઉપયોગ કરી સંતુલિત આહાર અપનાવવો જોઈએ.
