ઘરમાં રહેલો તુલસીનો છોડ અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને તે અનેક ઔષધીય ગુણોથી પણ ભરપૂર હોય છે. મોટાભાગના લોકો પોતાના ઘરની બાલ્કની કે આંગણામાં કૂંડામાં તુલસીનું વાવેતર અચૂક કરે છે. હર્યોભર્યો છોડ ઘરની શોભા વધારવાની સાથે પૂજા-અર્ચનામાં પણ ઉપયોગી બને છે. જોકે, ઘણીવાર છોડના પાન અને ડાળીઓ પર કાળા રંગના નાના કીડા ચોંટી જાય છે, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં એફિડ્સ કહેવામાં આવે છે. આ જીવાતો છોડનો રસ ચૂસીને તેને નબળો બનાવી દે છે, જેના કારણે પાંદડા પીળા પડી જાય છે અને છોડ ધીમે-ધીમે સુકાવા લાગે છે. તુલસીના પાનનો સીધો ઉપયોગ ઔષધિ તરીકે થતો હોવાથી તેના પર કોઈ પણ પ્રકારની હાનિકારક રાસાયણિક દવાઓનો છંટકાવ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
આ સમસ્યામાંથી છુટકારો મેળવવા માટે કેટલાક સરળ અને કુદરતી ઘરેલું ઉપાયો ખૂબ જ કારગર સાબિત થાય છે. સૌપ્રથમ, પાણીની હળવી ધાર મારીને પાન પર ચોંટેલા કીડાઓને સાફ કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત, લીમડાના તેલનો સ્પ્રે બનાવવો એ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. એક લીટર શુદ્ધ પાણીમાં લગભગ ચારથી પાંચ મિલીલીટર લીમડાનું તેલ અને થોડા ટીપાં હળવા પ્રવાહી સાબુના ભેળવીને સરસ મિશ્રણ તૈયાર કરો. આ મિશ્રણને સ્પ્રે બોટલમાં ભરીને તુલસીના પાનની ઉપર અને નીચે સારી રીતે છંટકાવ કરો. દર ત્રણ દિવસે આ પ્રક્રિયા દોહરાવવાથી તમામ કીડાઓનો નાશ થાય છે અને છોડને નવું જીવન મળે છે.
શિયાળાની ઋતુમાં તુલસીના છોડની ವಿಶೇಷ સંભાળ રાખવી ખૂબ જ આવશ્યક છે. આ દિવસોમાં છોડને એવી જગ્યાએ રાખવો જોઈએ જ્યાં તેને પાંચથી છ કલાક સુધી પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ મળી રહે. ઠંડીની મોસમમાં છોડને વધુ પડતું પાણી આપવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તેનાથી મૂળ સડી જવાની શક્યતા રહે છે. કૂંડાની ઉપરની માટી સંપૂર્ણપણે સુકાઈ જાય ત્યારે જ તેમાં મર્યાદિત માત્રામાં પાણી રેડવું. છોડના જે પાંદડા પીળા કે સૂકા થઈ ગયા હોય તેને તરત જ કાપીને અલગ કરી દેવા જેથી સંક્રમણ અન્ય સ્વસ્થ ભાગોમાં ન ફેલાય.
છોડના ઉત્તમ વિકાસ માટે દર પખવાડિયે જૈવિક ખાતર આપવું અને માટીમાં હળવી ગોડ કરતા રહેવું જેથી મૂળ સુધી પૂરતી હવા પહોંચી શકે. છોડને સાવ બંધિયાર જગ્યાએ રાખવાને બદલે હરતીફરતી શુદ્ધ હવા મળે તેવી જગ્યાએ ગોઠવવો જોઈએ. આ પ્રકારની સાદી અને સતત કાળજી રાખવાથી તુલસીનો છોડ હંમેશાં લીલોછમ, પ્રફુલિત અને રોગમુક્ત રહેશે.
