દેશભરમાં સતત વધી રહેલા સાયબર અપરાધો અને ઓનલાઇન છેતરપિંડીના બનાવોને અંકુશમાં લેવા માટે ટેલિકોમ ક્ષેત્રના નિયમનકાર દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ અને મોટો નિર્ણય લેવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. ઓટીપી આધારિત વ્યવહારોને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાના હેતુસર આગામી દિવસોમાં મેસેજિંગ પદ્ધતિમાં આમૂલ ફેરફારો જોવા મળશે. આ નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવ્યા બાદ ફોનની સ્ક્રીન પર આવતા નોટિફિકેશન પ્રિવ્યુમાં સીધો ઓટીપી જોઈ શકાશે નહીં. આ સુરક્ષા પગલાનો મુખ્ય હેતુ સામાન્ય નાગરિકોને ડિજિટલ ફ્રોડથી બચાવવાનો છે.
સામાન્ય રીતે લોકો મોબાઈલ પર આવતા ઓટીપી મેસેજને પૂરી રીતે વાંચ્યા વગર જ માત્ર અંકડાઓ પર નજર નાખીને ઉપયોગ કરી લેતા હોય છે. સાયબર ઠગ અને બદમાશો લોકોની આ ઉતાવળ તેમજ બેદરકારીનો ગેરલાભ ઉઠાવીને આર્થિક છેતરપિંડીને અંજામ આપતા હોય છે. આ જોખમને ઘટાડવા માટે હવે તમામ બેંકો અને સંસ્થાઓએ ઓટીપી મોકલવા માટે એક નિશ્ચિત અને સમાન માળખાકીય ફોર્મેટ અપનાવવું પડશે. આ ચોક્કસ ફોર્મેટ લાગુ થવાથી સામાન્ય નાગરિકો માટે અસલી અને નકલી મેસેજ વચ્ચેનો ભેદ પારખવો ખૂબ જ સરળ બની જશે અને છેતરપિંડીની શક્યતાઓ નહિવત થઈ જશે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓ અનુસાર દેશમાં સાયબર અપરાધોનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યું છે. સરકારી દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ પર નોંધાતી ફરિયાદોની સંખ્યામાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે અને આ સાથે જ ઓનલાઇન ફ્રોડમાં લૂંટાતી રકમ પણ હજારો કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ ભયાનક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પાયાના સ્તરેથી જ સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવાની અનિવાર્યતા ઊભી થઈ છે. ઓટીપી મેળવવાની પદ્ધતિમાં કરવામાં આવતો આ ફેરફાર સાયબર ગુનેગારોના મનસૂબા ઉપર પાણી ફેરવવામાં કારગર સાબિત થશે.
સાયબર સુરક્ષાના જાણકારોનું માનવું છે કે માત્ર નિયમો બદલવાથી સંપૂર્ણપણે ગુનાઓ ડામી શકાતા નથી કારણ કે બદમાશો પણ નવી યુક્તિઓ અપનાવતા રહે છે. આજકાલ સાયબર ઠગ માત્ર શોર્ટ મેસેજ સર્વિસ ઉપરાંત અલગ અલગ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો પણ ઉપયોગ કરતા હોય છે. તેમ છતાં નોટિફિકેશનમાં સીધો ઓટીપી ન દેખાડવા અને યૂઝર્સને મેસેજ ખોલીને સંપૂર્ણ વિગતો વાંચવા માટે મજબૂર કરવાથી જાગૃતિના સ્તરમાં મોટો સકારાત્મક બદલાવ આવશે. નાગરિકોની સતર્કતા અને સરકારી કડક નિયમોના સમન્વયથી જ ડિજિટલ દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી શકાશે.
