આવકવેરા ઓડિટ અહેવાલ તેમજ અન્ય સંબંધિત કર ફોર્મ જમા કરાવવાની લંબાવવામાં આવેલી સમયમર્યાદા આજે પૂરી થઈ રહી છે. અગાઉ કેન્દ્રીય પ્રત્યક્ષ કર બોર્ડ દ્વારા કરદાતાઓ અને સાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સને નાણાકીય રેકોર્ડ મિલાવવા તથા ઓડિટ પૂર્ણ કરવા માટે વધારાનો સમય આપતા આ તારીખે ત્રીસ સપ્ટેમ્બરથી વધારીને એકવીસ ઓક્ટોબર કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ સમયમર્યાદા તમામ કરદાતાઓને લાગુ પડતી નથી, પરંતુ માત્ર તે જ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને આવરી લે છે જેમને કાયદાકીય જોગવાઈઓ હેઠળ નિર્દિષ્ટ અહેવાલો અને ફોર્મ સબમિટ કરવાના હોય છે. કરદાતાઓએ દરેક ફોર્મ ફરજિયાત હોવાનું માનવાને બદલે તેમની ચોક્કસ પરિસ્થિતિ મુજબ કયા ફોર્મ લાગુ પડે છે તેની ચકાસણી કરી લેવી અનિવાર્ય છે.
મૂલ્યાંકન વર્ષ બે હજાર છવીસ-સત્તાવીસ માટે લાગુ પડતી જોગવાઈઓ અનુસાર, સામાન્ય રીતે જો વ્યવસાયોનું ટર્નઓવર કે કુલ આવક એક કરોડ રૂપિયાથી વધુ હોય તો ટેક્સ ઓડિટ કરાવવું આવશ્યક બને છે. જો રોકડ રસીદો અને રોકડ ચૂકવણી મર્યાદિત મર્યાદામાં રહે તો આ મર્યાદા વધીને દસ કરોડ રૂપિયા સુધી થઈ શકે છે. વ્યાવસાયિકો માટે કુલ આવક પચાસ લાખ રૂપિયાથી વધુ હોવાની મર્યાદા નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. જે કરદાતાઓ પોતાની પાત્રતા અંગે અસમંજસમાં હોય તેમણે ઓડિટ પૂર્ણ કરતા પહેલા પોતાના નિષ્ણાત કર સલાહકારની સલાહ લેવી હિતાવહ છે. ઓડિટ અહેવાલ સબમિટ કરતા પહેલા ખાતાવહીઓનું બેંક સ્ટેટમેન્ટ, ઇનવોઇસ અને વેરા કપાતની વિગતો સાથે ચોક્કસ મિલન કરી લેવું જોઈએ.
સમયમર્યાદા ચૂકી જવાથી પાત્ર કરદાતાઓ દંડ અને અન્ય પાલન સંબંધી પરિણામોના ઘેરાવામાં આવી શકે છે. કાયદાકીય જોગવાઈઓ હેઠળ જો હિસાબોનું ઓડિટ સમયસર ન કરાવવામાં આવે તો કુલ વેચાણ કે ટર્નઓવર પર દંડ થઈ શકે છે, સિવાય કે કરદાતા દ્વારા કોઈ વાજબી કારણ રજૂ કરવામાં આવે. આ સિવાય ખાતાવહીના પાલનનો સતત બોજ ટેકનોલોજીના વધુ સારા ઉપયોગ દ્વારા કેટલી સરળ બનાવી શકાય તેવા પ્રશ્નો પણ ઊભા કરી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે દેશની કર પ્રણાલીમાં વ્યક્તિઓ અને વ્યવસાયોએ બહુવિધ ઘોષણાઓ અને રેકોર્ડ્સ પર સતત નજર રાખવી પડે છે, જેના કારણે કર પ્રણાલી વધુ જટિલ બનતી જાય છે.
કરદાતાઓએ કોઈપણ પ્રકારની અસંગતતા ટાળવા માટે વાર્ષિક માહિતી નિવેદન, કરદાતા માહિતી સારાંશ અને અન્ય ફોર્મ્સની પણ સમીક્ષા કરી લેવી જોઈએ જેથી આવક અને નાણાકીય લેવડદેવડમાં રહેલી વિસંગતતાઓને સમયસર દૂર કરી શકાય. અંતિમ તારીખ પૂર્ણ થવાના આરે હોવાથી તમામ સંબંધિત એકમોએ ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલની મુલાકાત લઈને પોતાના અહેવાલો સફળતાપૂર્વક સબમિટ થઈ ગયા છે કે નહીં તેની ખાતરી કરી લેવી જોઈએ. નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં ઓડિટ અહેવાલ રજૂ ન કરવાથી નાણાકીય દંડની સાથે સાથે કાનૂની મુશ્કેલીઓનો પણ સામનો કરવો પડી શકે છે, તેથી તમામ કરદાતાઓએ કોઈપણ વિલંબ વગર પોતાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી લેવી અનિવાર્ય છે.
