સામન્ય રીતે જૂન મહિનાની શરૂઆતમાં જ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાનું આગમન થઈ જતું હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે ચોમાસાના આગમનમાં વિલંબ થવાને કારણે દેશની કૃષિ અર્થવ્યવસ્થા ઉપર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. ચોમાસાની અનિયમિતતા અને વરસાદની અછત સીધી રીતે ખેડૂતોના વાવેતરને પ્રભાવિત કરી રહી છે, જે કોઈ ઔદ્યોગિક એકમમાં કાચા માલની તંગી સમાન ગંભીર પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરે છે. ખાસ કરીને ખરીફ પાક જેવા કે ચોખા, કપાસ અને બાજરીના વાવેતર માટે ખેડૂતોએ પ્રથમ વરસાદની રાહ જોવી પડતી હોય છે, પરંતુ અપૂરતા વરસાદને કારણે દેશના કરોડો ખેડૂતો ચિંતામાં મુકાયા છે.
આ દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિનો સૌથી મોટો માર મધ્ય ભારત અને દક્ષિણના ઉચ્ચપ્રદેશો ઉપર પડ્યો છે. ગુજરાત, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, કર્તક, મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિતના રાજ્યોમાં ફેલાયેલા આ કૃષિ પટ્ટામાં સોયાબીન, શેરડી, કપાસ, મગફળી અને કઠોળનું મોટા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થાય છે. દેશના કુલ તેલીબિયાં અને કપાસના ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો આ જ ક્ષેત્રમાંથી આવે છે. આ ઉપરાંત, ડુંગળી જેવા સંવેદનશીલ પાકનું ઉત્પાદન કરતા નાસિક જેવા વિસ્તારોમાં પણ સામાન્ય કરતા ખૂબ જ ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે, જેના કારણે આગામી સમયમાં શાકભાજી અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ વધવાની પૂરી શક્યતા છે.
પેસિફિક મહાસાગરમાં વિકસી રહેલી 'અલ નીનો' ની સ્થિતિ આગામી દિવસોમાં પરિસ્થિતિને વધુ વણસાવી શકે છે. હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, આ પરિબળોને કારણે આગામી સમયમાં છેલ્લા અગિયાર વર્ષનું સૌથી નબળું ચોમાસું રહેવાની સંભાવના છે, જેનાથી મોડા વાવેતર થયેલા પાકને પણ મોટું નુકસાન વેઠવું પડશે. કૃષિ ક્ષેત્રમાં સર્જાયેલી આ અનિશ્ચિતતાની અસર માત્ર ખેડૂતો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તેનાથી દેશમાં મોંઘવારીનું પ્રમાણ વધશે અને સામાન્ય જનતાનું ઘરનું બજેટ પણ ખોરવાઈ જશે. દેશની કેન્દ્રીય બેંકે પણ આ અસામાન્ય હવામાન પરિસ્થિતિને આર્થિક વિકાસ સામેનું એક મોટું જોખમ ગણાવ્યું છે.
