અર્થશાસ્ત્રીઓ અને પ્રતિષ્ઠિત રેટિંગ સંસ્થાઓના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, પ્રતિકૂળ આધાર અસર, અસ્થિર હવામાન પરિબળો અને વૈશ્વિક બજારમાં ઊર્જાના ભાવમાં અચાનક થયેલા ધરખમ વધારાને કારણે આગામી ઓક્ટોબર મહિનામાં દેશમાં જથ્થાબંધ અને છૂટક ફુગાવામાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળી શકે છે. દેશની અગ્રણી સંશોધન સંસ્થાના અનુમાન મુજબ, જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક આધારિત ફુગાવો બાર ટકાની સપાટી વટી જશે, જ્યારે ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક આધારિત છૂટક ફુગાવો છ ટકાથી ઉપર પહોંચી જશે. જથ્થાબંધ ભાવ પરનું આ આર્થિક દબાણ લાંબા સમય સુધી એટલે કે ફેબ્રુઆરી બે હજાર સતાવીસ સુધી યથાવત રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ પરિસ્થિતિને જોતાં કેન્દ્રીય બેંક દ્વારા આગામી દિવસોમાં નીતિગત વ્યાજદરોમાં વધુ વધારો કરવાના પગલાં ભરવામાં આવી શકે છે, જે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર સીધો બોજ વધારશે.
વર્તમાન આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જથ્થાબંધ ફુગાવો વધીને અગિયાર પોઇન્ટ fણચાલીસ ટકા પર પહોંચ્યો હતો, જે અગાઉના મહિનામાં નવ પોઇન્ટ બ્રાણું ટકા હતો. બીજી બાજુ, છૂટક ફુગાવો પણ વધીને ચોવીસ મહિનાની સર્વોચ્ચ સપાટી એટલે કે પાંચ પોઇન્ટ ચોપન ટકા પર પહોંચી ગયો છે. નિષ્ણાતોના મતે ઊર્જા અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં થતી અસ્થિરતા પ્રત્યે જથ્થાબંધ ફુગાવો અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે ઇંધણના ભાવ વૈશ્વિક બજાર સાથે કદમ મલાવી શક્યા નથી અને રૂપિયાના મૂલ્યમાં સતત ઘટાડો થવાથી આયાત ખર્ચમાં પણ મોટો વધારો થયો છે, જેના કારણે મોંઘવારીનું આ સંકટ વધુ ઘેરૂં બન્યું છે. જો પશ્ચિમ એશિયાના તણાવનો કોઈ કાયમી ઉકેલ નહીં આવે, તો રિઝર્વ બેંક વ્યાજદરોમાં હજુ પચાસથી પંચોતેર બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરવા મજબૂર બની શકે છે.
વધતી જતી આ મોંઘવારી અને નાણાકીય ભીડભાડની સીધી અસર તહેવારોની મોસમ પર પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. એક તાજેતરના જનરલ સર્વેક્ષણ મુજબ, શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતા નાગરિકો દ્વારા તહેવારો દરમિયાન કરવામાં આવતા કુલ ખર્ચમાં આ વર્ષે છ ટકાનો ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે. મોંઘવારીના કારણે પરિવારો હવે માત્ર અનિવાર્ય ચીજવસ્તુઓ પાછળ જ ખર્ચ કરવાનું ટાળી રહ્યા છે અને બિન-જરૂરી ખરીદીઓ ઘટાડી દીધી છે. ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં થયેલા અસાધારણ વધારાને કારણે સામાન્ય પરિવારોનું માસિક બજેટ સંપૂર્ણપણે વિખેરાઈ ગયું છે. સરકારી અને બિન-સરકારી આંકડા સાક્ષી પુરે છે કે જો મોંઘવારીના આ રાક્ષસને કાબૂમાં લેવામાં નહીં આવે, તો આગામી સમયમાં આર્થિક વિકાસની ગતિ પર પણ તેની માઠી અસર પડી શકે છે અને પ્રજાએ વધુ આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
