સુરતનો વિશ્વવિખ્યાત કાપડ ઉદ્યોગ હાલમાં દિવાળીના પર્વ ટાણે જ ગંભીર આર્થિક સંકટ અને ભયંકર મંદીના વમળમાં ફસાઈ ગયો છે. કાચા માલમાં અને યાર્નમાં અચાનક પચાસ ટકા જેટલો મોટો ભાવવધારો થવા છતાં તેની સામે બજારમાં તૈયાર કાપડના યોગ્ય ભાવ ન મળવાના કારણે લૂમ્સ સંચાલકો માટે પોતાના એકમો ચાલુ રાખવા અત્યંત અશક્ય બન્યા છે. માર્કેટમાં વ્યાપેલી ભારે નાણાકીય ખેંચ અને બેંક લોનના હપ્તાના ભારણ વચ્ચે આ વર્ષે ઉદ્યોગકારોએ પંદરથી ત્રીસ દિવસ સુધીનું લાંબુ વેકેશન પાડવાની ફરજ પડી છે, જેના કારણે અંદાજે પંચોતેર હજારથી વધુ કારીગરોની રોજીરોટી પર સીધી તલવાર તોળાઈ રહી છે. સ્થાનિક ઉદ્યોગના અગ્રણીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં થયેલા વધારાને કારણે યાર્ન અને પેટ્રોકેમિકલ રો-મટિરિયલના ભાવ ભડકે બળી રહ્યા છે, જે અગાઉ ક્યારેય જોવા મળ્યો ન હતો.
ઉત્પાદન ખર્ચમાં જંગી વધારો થવા છતાં બજારમાં તૈયાર કાપડના વેચાણ ભાવમાં કોઈ સુધારો જોવા મળ્યો નથી અને વેપારીઓ ઊંચા ભાવે કાપડ ખરીદવા તૈયાર નથી. પરિણામે, સમગ્ર બજારમાં ભારે વેચાણ દબાણ ઊભું થયું છે અને પડતર કિંમત કરતાં નીચા ભાવે માલ વેચવો પડે તેવી અથવા તો ગોડાઉનોમાં માલનો ભરાવો થવાની ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે સમગ્ર વણાટ ક્ષેત્રમાં રોકડ પ્રવાહની ભારે ખેંચ ઊભી થઈ છે. સુરતના આ સેક્ટર સાથે સીધી કે આડકતરી રીતે સંકળાયેલા કારીગરોનું ગુજરાન લૂમ્સના આ વણતર પર જ નભે છે. લાંબા વેકેશનના કારણે પરપ્રાંતિય શ્રમિકો અને સામાન્ય કારીગરો માટે પરિવારનું ભરણપોષણ કરવું તેમજ વતન જઈને પરત ફરવું મુશ્કેલ બની જશે. દેશમાં કૃષિ પછી સૌથી વધુ રોજગારી આપતા આ ક્ષેત્ર પર મંદીના વાદળો ઘેરાતા સમગ્ર અર્થતંત્ર પર તેની માઠી અસરો પડી રહી છે.
આ આર્થિક કટોકટી માત્ર વણાટ પૂરતી સીમિત નથી રહી પરંતુ યાર્ન ઉત્પાદન, પ્રોસેસિંગ, ડાઇંગ, પ્રિન્ટિંગ મિલો અને ટ્રેડર્સ સહિતની તમામ કડીઓને કરોડોનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. મોટાભાગના એકમ ધારકોએ બેંકોમાંથી મોટી લોન અને ક્રેડિટ લીધી છે, અને કારખાના બંધ હોય કે ચાલુ, બેંકના માસિક હપ્તાઓ તથા વ્યાજની ચૂકવણી અનિવાર્ય હોવાથી વેપારીઓ બેહાલ બન્યા છે. માલનું વેચાણ અટકી જવાના કારણે ઉદ્યોગકારોને નુકસાન વેઠવું પડી રહ્યું છે અને એકમો ચાલુ રાખવા કરતાં અસ્થાયી રૂપે બંધ રાખવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહ્યો નથી. જો દિવાળીના વેકેશન બાદ પણ કાચા માલના ભાવો નિયંત્રણમાં નહીં આવે અને બજારમાં નાણાકીય પરિભ્રમણ નહીં સુધરે, તો આ મહત્ત્વપૂર્ણ ઉદ્યોગ વધુ ગંભીર કટોકટીમાં ધકેલાઈ જવાની પૂરેપૂરી ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
