ચૂંટણી પંચ દ્વારા દેશના ૧૭ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મતદાર યાદીની ખાસ સંક્ષિપ્ત સુધારણા પ્રક્રિયા હાથ ધરવાનો મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ ખાસ ઝુંબેશનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવા મતદારો, યુવાનો અને અગાઉ કોઈપણ કારણોસર મતદાર યાદીમાંથી બાકાત રહી ગયેલા પાત્ર નાગરિકોને મતાધિકાર આપવાનો છે. આ મહાઅભિયાન હેઠળ ગુજરાત સહિત ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, પંજાબ, બિહાર અને તમિલનાડુ જેવા મહત્વના રાજ્યોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે. પંચના નિર્દેશ મુજબ આગામી ૧૨ નવેમ્બરે મતદાર યાદીનો ડ્રાફ્ટ પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે, જ્યારે યોગ્ય ચકાસણી બાદ આખરી મતદાર યાદી ૪ જાન્યુઆરીએ જાહેર કરવામાં આવશે. નવા મતદારોના નામ સામેલ કરવા માટે ફોર્મ નંબર ૬ ભરવાનું રહેશે.
નોંધનીય છે કે, અગાઉ હાથ ધરાયેલા વિશેષ ગહન સુધારણા કાર્યક્રમ સામે વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા ભારે વિરોધ દર્શાવવામાં આવી રહ્યો છે. મતદાર યાદીમાંથી કથિત રીતે ખોટી પદ્ધતિથી મોટી સંખ્યામાં નામો રદ કરવામાં આવ્યા હોવાના આક્ષેપો સાથે રાજધાનીમાં ઉગ્ર દેખાવો પણ થઈ રહ્યા છે. જૂની પ્રક્રિયામાં અરજદારો પાસેથી વીસ વર્ષ જૂના દસ્તાવેજો અને માતા-પિતાની વિગતો અંગેનું વધારાનું ઘોષણાપત્ર માંગવામાં આવતું હતું, જે વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો બન્યો છે અને આ મામલો હાલ સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ પણ પેન્ડિંગ છે. જોકે, ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ નવી સંક્ષિપ્ત સુધારણા ઝુંબેશમાં આવા કોઈ વધારાના ઘોષણાપત્રની જરૂર રહેશે નહીં અને ૧૯૬૦ના સામાન્ય નિયમો મુજબ જ નોંધણી કરવામાં આવશે.
મતદાર યાદીમાંથી કોઈનું નામ ખોટી રીતે કમી ન થાય તે માટે ચૂંટણી પંચે આ વખતે અત્યંત કડક સુરક્ષાત્મક પગલાં જાહેર કર્યા છે. નવા નિયમો અનુસાર, જો કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં બે ટકાથી વધુ મતદારોના નામ કમી કરવાની રજૂઆત થશે અથવા એક જ વ્યક્તિ પાંચથી વધુ મતદારો સામે વાંધો ઉઠાવશે, તો ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીએ સ્થળ પર જઈને જાતે ક્રોસ વેરિફિકેશન કરવું પડશે. મતદાર યાદીમાંથી નામ રદ કરવા માટે વપરાતા ફોર્મ નંબર ૭ ના દુરુપયોગને અટકાવવા માટે વ્યક્તિગત અરજીઓની મર્યાદા નક્કી કરાઈ છે. સ્થળાંતરિત કે મૃત્યુ પામેલા મતદારોના નામ પણ નિયત ફોર્મ અને સંબંધિત પક્ષની સુનાવણી બાદ સત્તાવાર લેખિત હુકમ કરીને જ દૂર કરી શકાશે.
