JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
સ્પોર્ટ્સ

વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીમાં ‘નાયિકા ભેદ’ પુસ્તક માધ્યમથી ચારણી સાહિત્ય અને શાસ્ત્રીય નૃત્યકળાનો સમન્વય: ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક વિરાસત પુનર્જીવિત

Oct 15, 2026 | 00:53 | By JAMNAGAR MIRROR
વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીમાં ‘નાયિકા ભેદ’ પુસ્તક માધ્યમથી ચારણી સાહિત્ય અને શાસ્ત્રીય નૃત્યકળાનો સમન્વય: ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક વિરાસત પુનર્જીવિત

અદ્યતન યુગમાં પ્રસાર માધ્યમો અને લોકસાહિત્યના વ્યાપક પ્રભાવને કારણે પારંપરિક ચારણી સાહિત્ય હવે સીમિત વર્તુળોમાંથી બહાર નીકળીને સમગ્ર જનસમાજમાં લોકભોગ્ય બની રહ્યું છે, જેમાં ગુજરાતની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક પરંપરાને જીવંત રાખવા માટે મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીની કલા વિદ્યાશાખાના ગુજરાતી વિભાગ દ્વારા પ્રશંસનીય પહેલ કરવામાં આવી છે. આ વિભાગ દ્વારા ‘નાયિકા ભેદ’ નામના વિશેષ ગ્રંથના માધ્યમથી વિદ્યાર્થીઓને માત્ર ગુજરાતી સાહિત્યનું જ્ઞાન જ નહીં, પરંતુ તેની સાથે ભારતીય નૃત્યકળાના સૂક્ષ્મ અભ્યાસનો પણ અવસર પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે. સહસ્રાબ્દીઓથી મૌખિક અને લિખિત સ્વરૂપે પ્રચલિત રહેલું આ ચારણી સાહિત્ય કાળક્રમે વિસરાવાની આરે પહોંચ્યું હતું, પરંતુ સમર્પિત સાહિત્યકારો, સંશોધકો અને કવિઓનીનિષ્ઠાને કારણે તે પુનર્જીવિત થઈ શક્યું છે. કવિ ઈશરદાસથી માંડીને અર્વાચીન સમયના કવિ શંકરદાન, દુલાભાયા કાગ, મેઘાણંદ બાપુ, પિંગળશી પાયક અને દાદ જેવા પ્રકાંડ પંડિતો તથા મૂર્ધન્ય સર્જકોએ આ પરંપરાને અક્ષુણ્ણ રાખવામાં અતુલ્ય યોગદાન આપ્યું છે. આ પરંપરાને વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તૃત કરવામાં વાંકાનેરના દસોંદી રાજકવિ પરિવારના જીતુદાન ગઢવી (ટાપરીયા)નું પ્રદાન સીમાચિહ્નરૂપ છે, જેમણે ત્રીસથી વધુ ગ્રંથોની રચના કરીને ચારણી સાહિત્યને લોકમાનસમાં પ્રતિષ્ઠિત કર્યું છે અને વડાપ્રધાન તેમજ રાષ્ટ્રપતિ ભવન સુધી આ ભાષાકીય તથા સાંસ્કૃતિક વિરાસતને ગૌરવ અપાવ્યું છે.

આ ભગીરથ પરંપરાને પેઢી દર પેઢી આગળ ધપાવવાનું કાર્ય આ પરિવારના આગેવાનો દ્વારા નિષ્ઠાપૂર્વક થઈ રહ્યું છે, જેમાં અત્રેના પ્રખ્યાત સાહિત્યકાર જશુભાઈ ટાપરીયાએ ‘અમર ચરિત્ર’ જેવા મૂલ્યવાન ગ્રંથની રચના કરી છે અનેકવિધ લોકગીતો દ્વારા ગુજરાતી સાહિત્ય જગતને સમૃદ્ધ બનાવ્યું છે. તેમના સુપુત્ર અને જેમણે અગ્નિશામક દળમાં આજી

LATEST ARTICLES