કોઈ મહત્વપૂર્ણ ઇન્ટરવ્યૂ આપતા પહેલાં, પરીક્ષા ખંડમાં પ્રવેશ કરતી વખતે કે પછી જાહેરમાં મંચ પર બોલવા જતાં અચાનક હૃદયના ધબકારા તેજ થઈ જવા, હાથ-પગ ઠંડા પડી જવા કે ગભરાટ થવો એ એક સામાન્ય માનવીય પ્રક્રિયા છે. તબીબી ભાષામાં આ સ્થિતિને પરિસ્થિતિગત ચિંતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કોઈ કાયમી માનસિક બીમારી નથી, પરંતુ ચોક્કસ પરિસ્થિતિ કે ઘટના પૂર્વે પેદા થતી અસ્થાયી ચિંતાની લાગણી છે. જ્યારે માનવ મગજ કોઈ પરિસ્થિતિને પડકારજનક અથવા તણાવપૂર્ણ ગણે છે, ત્યારે શરીરની કુદરતી તણાવ પ્રણાલી સક્રિય થઈ જાય છે, જેના પરિણામે શ્વાસોચ્છવાસ ઝડપી બને છે.
આ પરિસ્થિતિ દરમિયાન વ્યક્તિમાં વધુ પડતો પરસેવો વળવો, હાથ-પગ ધ્રૂજવા, મોં સુકાઈ જવું, પેટમાં અસ્વસ્થતા થવી તથા એકાગ્રતા ગુમાવવી જેવા શારીરિક અને માનસિક લક્ષણો જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે લોકો દ્વારા પોતાના મૂલ્યાંકનનો ડર, કોઈ ભૂલ થઈ જવાની બીક અથવા તો લોકો શું વિચારશે તેવી અસલામતીની ભાવના આ ગભરાટને વધારે છે. પરિસ્થિતિગત ચિંતા અને સામાજિક ચિંતા વિકાર બંને તદ્દન અલગ બાબતો છે. પરિસ્થિતિગત ચિંતા એ ક્ષણિક હોય છે અને ઘટના પૂર્ણ થતાં જ શરીર સામાન્ય સ્થિતિમાં આવી જાય છે.
આવી અસ્વસ્થતામાંથી રાહત મેળવવા માટે કેટલીક વ્યવહારુ પદ્ધતિઓ અપનાવવી અત્યંત જરૂરી છે. કોઈપણ મહત્વના કાર્યક્રમ કે પરીક્ષાની પૂર્વતૈયારી રાખવી, ઊંડા અને નિયંત્રિત શ્વાસ લેવાની કસરતો કરવી, પૂરતી ઊંઘ લેવી તથા નકારાત્મક વિચારોથી દૂર રહેવું ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે. ગભરાટના ડરથી મહત્વપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓથી ભાગવાને બદલે ધીમે ધીમે તેનો સામનો કરવો જોઈએ. આ ઉપરાંત નિયમિત શારીરિક કસરત અને સંતુલિત દિનચર્યા માનસિક તણાવને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જોકે, જો આ પ્રકારની ચિંતા વારંવાર સતાવતી હોય, રોજિંદા જીવનના સામાન્ય કામકાજને પ્રભાવિત કરતી હોય અથવા અતિશય ગંભીર લક્ષણો જણાતા હોય, તો મનોચિકિત્સક કે આરોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી અનિવાર્ય બને છે. ખાસ કરીને ચિંતાના સમયે છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો થવો, શ્વાસ લેવામાં અત્યંત તકલીફ પડવી અથવા બેભાન થઈ જવા જેવી સ્થિતિ સર્જાય તો તેને સામાન્ય ન ગણતા તાત્કાલિક તબીબી સારવાર મેળવવી હિતાવહ છે.
