અમેરિકા દ્વારા દરિયાઈ સંશોધન અને આધુનિક વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે એક અનોખી તથા ક્રાંતિકારી સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. સમુદ્રની સપાટીથી આશરે ૬૦ ફૂટ ઊંડે એક અત્યાધુનિક અને ભયાનક વાવાઝોડા સામે પણ અડીખમ રહી શકે તેવું અંડરવોટર આવાસ સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. 'વેનગાર્ડ' નામનું આ વિશેષ માળખું પ્રચંડ વાવાઝોડા અને દરિયાઈ તોફાનો સામે સુરક્ષિત રહેવા માટે ખાસ એન્જિનિયરિંગ પદ્ધતિથી ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને પર્યાવરણને સહેજ પણ નુકસાન ન થાય તે બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને આ કેન્દ્રને પરવાળાના ખડકોની નજીક પરંતુ તેનાથી સુરક્ષિત અંતરે સમુદ્રના તળિયે ગોઠવવામાં આવ્યું છે.
આ અંડરવોટર આવાસ દરિયાઈ વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો માટે એક નવું સીમાચિહ્ન સાબિત થશે. સામાન્ય રીતે સમુદ્રમાં સર્જાતા વિનાશક ચક્રવાત દરમિયાન સપાટી પર ભારે તબાહી મચતી હોય છે અને આવા સંજોગોમાં સમુદ્રમાં ચાલી રહેલા સંશોધન કેન્દ્રોને ગંભીર નુકસાન પહોંચતું હોય છે. જોકે વેનગાર્ડની અદ્યતન રચના સમુદ્રના પ્રચંડ મોજાં અને પાણીના અતિશય દબાણને સહેલાઈથી સહન કરી શકે તેવી ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સુવિધાના પરિણામે હવે સંશોધકો દરિયાની અંદર લાંબો સમય રોકાઈને ગહન સમુદ્રી ગતિવિધિઓ, આબોહવા પરિવર્તનની અસરો અને જળચર જીવોની વર્તણૂકનો પ્રત્યક્ષ તેમજ જીવંત અભ્યાસ કરી શકશે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ સફળ પ્રયોગ ભવિષ્યમાં દરિયાઈ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને ઊંડા સમુદ્રમાં માનવ વસાહતોના નિર્માણ માટે નવી દિશા ખોલશે. પરવાળાના સંવેદનશીલ ઇકોસિસ્ટમને ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના સમુદ્રી રહસ્યોને ઉકેલવાની આ ટેકનોલોજી વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશંસા પામી રહી છે. સમુદ્રની ભીતરમાં વિકટ પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ અવિરત કાર્યરત રહેવાની ક્ષમતા ધરાવતું આ માળખું સમુદ્રી સંશોધનના ઇતિહાસમાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક કદમ સાબિત થશે.
