સિનેમાના રૂપેરી પડદે દર્શાવાયેલી 'જુરાસિક પાર્ક' જેવી અદ્ભુત કલ્પના હવે વાસ્તવિક વિજ્ઞાન પ્રયોગશાળાઓમાં સાકાર થવા જઈ રહી છે. હજારો વર્ષો પૂર્વે પૃથ્વી પરથી લુપ્ત થઈ ગયેલા વિશાળકાય વૂલી મેમથ અને ભયાનક ડાયર વરુઓને ફરીથી જીવંત કરવા માટે વૈજ્ઞાનિકોએ ક્રાંતિકારી કદમ ઉઠાવ્યા છે. અમેરિકાના ટેક્સાસ સ્થિત એક અગ્રણી જૈવતકનીકી સંશોધન સંસ્થા દ્વારા આધુનિક કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અને અત્યાધુનિક જનીન સંપાદન પદ્ધતિઓની મદદથી આ અસંભવ લાગતા કાર્યને સંભવ બનાવવાની દિશામાં અભૂતપૂર્વ સફળતા પ્રાપ્ત કરવામાં આવી છે.
આ પરિયોજના અંતર્ગત સંશોધકોએ પ્રાચીન અવશેષોમાંથી પ્રાપ્ત થયેલા હજારો વર્ષ જૂના ડીએનએ અને આધુનિક ગ્રે વરુના કોષોનું સંયોજન કરીને પ્રાચીન ડાયર વરુના ભ્રૂણ તૈયાર કરવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે. આ જટિલ પ્રક્રિયામાં 'ક્રિસ્પર' નામની અદ્યતન જનીન સંપાદન તકનીકનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના અત્યાધુનિક મોડેલ્સ દ્વારા પ્રાચીન આનુવંશિક સંરચનાઓનું સચોટ વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે વિજ્ઞાન અને જૈવિક ઇતિહાસના ક્ષેત્રે એક અસાધારણ સીમાચિહ્ન સમાન ગણાય છે.
સંશોધકો આગામી દાયકાની અંદર વિરાટકાય વૂલી મેમથને પૃથ્વી પર ફરીથી જન્મ આપવાનું મહત્વકાંક્ષી લક્ષ્ય ધરાવે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ મહાકાય જીવોને પાછા લાવવાનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ વૈશ્વિક પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવવાનો પણ છે. આર્કટિક પ્રદેશમાં વૂલી મેમથની પુનઃસ્થાપનાથી ત્યાંની થીજેલી જમીનનું રક્ષણ થશે, જેના પરિણામે વાતાવરણમાં હાનિકારક વાયુઓ મુક્ત થતા અટકશે અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામે લડવામાં ખૂબ મોટી મદદ મળશે.
વિલુપ્ત થઈ ગયેલી પ્રજાતિઓને પુનર્જીવિત કરવાની આ અદ્યતન તકનીક ભવિષ્યમાં હાલના સંકટગ્રસ્ત વન્યજીવોના સંરક્ષણ માટે પણ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. વિજ્ઞાન અને તકનીકના આ અનોખા સંગમે પ્રાકૃતિક ઇતિહાસને ફરીથી લખવાની તક પૂરી પાડી છે. હાલના તબક્કે આ અસાધારણ સંશોધન સમગ્ર વિશ્વના વિજ્ઞાન સમુદાયમાં અત્યંત આશાસ્પદ અને નવી આશા જન્માવતી પહેલ તરીકે ચર્ચાનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું છે.
