મચ્છરજન્ય જીવલેણ રોગો સામે લડવા માટે હાથ ધરવામાં આવેલા એક અનોખા વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગમાં ઐતિહાસિક સફળતા મળી છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં વૈશ્વિક તકનીકી દિગ્ગજ કંપની ગૂગલના સહયોગથી સંશોધકો દ્વારા આશરે ૩૦ લાખ વિશેષ નર મચ્છરોને કુદરતી વાતાવરણમાં મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ અદભુત પ્રયોગના પરિણામે રોગચાળો ફેલાવતી જોખમી મચ્છર પ્રજાતિની વસ્તીમાં આશરે ૯૫ ટકા જેટલો તોતિંગ ઘટાડો નોંધાયો છે, જેને વૈશ્વિક સ્તરે જાહેર આરોગ્ય ક્ષેત્રે એક ક્રાંતિકારી સિદ્ધિ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
આ સંશોધન પાછળનું વિજ્ઞાન અત્યંત પ્રશંસનીય અને સુરક્ષિત છે. પ્રયોગશાળામાં ખાસ ઉછેરવામાં આવેલા આ નર મચ્છરોમાં 'વોલ્બાકિયા' નામના કુદરતી બેક્ટેરિયા દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ બેક્ટેરિયા ધરાવતા નર મચ્છરો જ્યારે જંગલી માદા મચ્છરો સાથે સંવનન કરે છે, ત્યારે તેમાંથી જન્મતા ઈંડાં નિષ્ફળ જાય છે અને તેમાંથી બચ્ચાં ઉત્પન્ન થઈ શકતા નથી. પરિણામે મચ્છરોની વંશવૃદ્ધિ આપોઆપ અટકી જાય છે. સંશોધકોના નિરીક્ષણ મુજબ, આ મચ્છરોને મુક્ત કર્યાના માત્ર ચાર અઠવાડિયામાં જ તેમની સ્થાનિક વસ્તીમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. નર મચ્છરો ક્યારેય માનવીને કરડતા ન હોવાથી લોકો માટે તે સંપૂર્ણપણે સલામત સાબિત થયા છે.
યુનિવર્સિટી ઓફ ક્વીન્સલેન્ડના તજજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રયોગથી સાબિત થયું છે કે 'એડીસ ઇજિપ્તી' નામના અત્યંત આક્રમક મચ્છરોને સંપૂર્ણપણે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ પ્રજાતિ ડેન્ગ્યુ, ઝિકા વાયરસ, ચિકનગુનિયા અને યલો ફીવર જેવા ગંભીર રોગો ફેલાવવા માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર ગણાય છે. ઝેરી રાસાયણિક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કર્યા વિના જૈવિક પદ્ધતિથી આ રોગવાહક મચ્છરોનું નિકંદન કાઢવાનો આ એક પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ટકાઉ માર્ગ છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં મળેલી આ ભવ્ય સફળતા બાદ હવે આ તકનીકનો વ્યાપ મોટા પાયે વધારવામાં આવી રહ્યો છે. ગૂગલની પિતૃ કંપની આલ્ફાબેટના વિશેષ આરોગ્ય પ્રોજેક્ટ હેઠળ હવે અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા અને ફ્લોરિડા જેવા વિસ્તારોમાં મચ્છરજન્ય રોગો સામે લડવા માટે લગભગ ૩.૨ કરોડ આવા વંધ્યીકૃત નર મચ્છરોને મુક્ત કરવાની સત્તાવાર મંજૂરી મેળવવાની તજવીજ હાથ ધરાઈ છે. આ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગ સફળ રહેતા ભવિષ્યમાં વિશ્વભરના દેશોને ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા જીવલેણ રોગોના પ્રકોપમાંથી કાયમી મુક્તિ મળવાની નવી આશા જાગી છે.
