વિશ્વભરમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના ઉત્પાદન માટે પવનચક્કીઓનો વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, પરંતુ તેની નિર્ધારિત સમયાવધિ પૂર્ણ થયા પછી તેના વિશાળ બ્લેડ એટલે કે પાંખોનો સુરક્ષિત નિકાલ કરવો એ વૈશ્વિક સ્તરે પર્યાવરણ માટે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. આ જટિલ કચરાના યોગ્ય વ્યવસ્થાપન માટે કુશળ ઇજનેરોએ એક અનોખો અને ક્રાંતિકારી ઉપાય શોધી કાઢ્યો છે. સંશોધકો દ્વારા નિવૃત્ત થયેલી પવનચક્કીના બ્લેડનો પુનઃઉપયોગ કરીને ધોરીમાર્ગો પર દિશા અને માર્ગદર્શિકા દર્શાવતા વિશાળ સાઈનબોર્ડનું મજબૂત માળખું સફળતાપૂર્વક તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ નવીન સંશોધનથી રિસાયકલ ન થઈ શકે તેવી સામગ્રીને ફરીથી ઉપયોગમાં લેવાનો ઉત્તમ માર્ગ ખૂલ્યો છે.
સંશોધન ટીમે તૈયાર કરેલા આ પ્રાયોગિક મોડેલથી સામગ્રીના નિર્માણ ખર્ચમાં આશરે ૭૩ ટકા જેટલો ધરખમ ઘટાડો નોંધાયો છે. સામાન્ય રીતે ધોરીમાર્ગો પર સ્થાપિત કરવામાં આવતા મોટા સાઈનબોર્ડના થાંભલા અને માળખા બનાવવા માટે સ્ટીલ, લોખંડ અને અન્ય ભારે ધાતુઓનો ઉપયોગ થાય છે, જે આર્થિક રીતે ખૂબ જ ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. તેની તુલનામાં પવનચક્કીના જૂના બ્લેડ અત્યંત મજબૂત, ટકાઉ, વજનમાં હળવા અને કુદરતી વાવાઝોડા કે પ્રતિકૂળ હવામાન સામે ટકી શકે તેવા હોય છે. આ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે આ નવી పદ્ધતિ અપનાવવાથી માળખાકીય ઊર્જાના વપરાશમાં અને ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનમાં પણ ૬૫ ટકાથી વધુનો ઘટાડો શક્ય બનશે.
પવનચક્કીના બ્લેડ ખાસ પ્રકારના ફાઇબરગ્લાસ અને અન્ય મિશ્ર પદાર્થોથી બનેલા હોય છે, જેનું વિઘટન કે પરંપરાગત રિસાયક્લિંગ કરવું અત્યંત મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે. દર વર્ષે હજારો ટન જૂના બ્લેડ કચરાના ઢગલા તરીકે જમીનમાં દાટી દેવામાં આવે છે, જે લાંબા ગાળે જમીન અને પર્યાવરણ માટે ગંભીર જોખમ સર્જે છે. ઇજનેરોની આ હરિયાળી પહેલથી પર્યાવરણને અનુકૂળ ટકાઉ માળખાકીય વિકાસનો નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. ભવિષ્યમાં જો આ ટેકનોલોજીનો વ્યાપક અમલ કરવામાં આવે તો જાહેર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ખર્ચમાં કરોડો રૂપિયાની બચત થવાની સાથે સાથે પ્રદૂષણમાં પણ મોટો ઘટાડો લાવી શકાશે.
