આજના અતિ વ્યસ્ત, સ્પર્ધાત્મક અને ભાગદોડ ભરેલા જીવનમાં શારીરિક સ્વાસ્થ્યની સરખામણીએ માનસિક સ્વાસ્થ્ય એક અત્યંત ગંભીર અને ચિંતાજનક પડકાર બનીને સામે આવ્યું છે. ગુજરાત રાજ્યમાં પ્રવર્તતી માનસિક બીમારીઓને લઈને તાજેતરમાં અત્યંત ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. છેલ્લા માત્ર એક જ વર્ષના ગાળામાં સમગ્ર રાજ્યમાં માનસિક રોગોના આશરે ૧૫.૪૩ લાખ જેટલા દર્દીઓ નોંધાયા છે. આ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે રાજ્યના નાગરિકોમાં માનસિક અસ્વસ્થતા અને તાણ ખૂબ જ ઝડપથી વ્યાપક સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યા છે, જે સમગ્ર સમાજ માટે લાલબત્તી સમાન છે.
આરોગ્ય ક્ષેત્રના આંકડાકીય વિશ્લેષણ પર દ્રષ્ટિપાત કરીએ તો પરિસ્થિતિની ગંભીરતાનો વાસ્તવિક અંદાજ લગાવી શકાય છે. વિગતવાર માહિતી અનુસાર, છેલ્લા છ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યમાં ડિપ્રેશન એટલે કે ગંભીર હતાશાના કેસોમાં સીધો ૧૧૩ ટકાનો જંગી ઉછાળો નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત સતત માનસિક ગભરાટ અને અશાંતિ એટલે કે એન્ઝાયટીના કેસોમાં પણ ૯૩ ટકાનો તોતિંગ વધારો જોવા મળ્યો છે. અગાઉ માત્ર ચોક્કસ સંજોગો કે મોટી ઉંમરે જોવા મળતો આ માનસિક તણાવ હવે સમાજના તમામ વયજૂથના લોકો, ખાસ કરીને યુવા પેઢીમાં સામાન્ય બની રહ્યો છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્યના તબીબી નિષ્ણાતોના મતે આ સમસ્યામાં થઈ રહેલા બેફામ વધારા પાછળ આધુનિક જીવનશૈલી અને સામાજિક અંતર મુખ્યત્વે જવાબદાર છે. વર્તમાન ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયાના અતિરેકથી પરિવારોમાં પરસ્પર સંવાદ અને લાગણીશીલ સંબંધો ખૂબ ઓછા થઈ ગયા છે. બીજી તરફ વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા વર્ગમાં વધુ પડતી અપેક્ષાઓ, અભ્યાસનું ભારણ, ભવિષ્યની અસલામતી તથા અવિરત સ્પર્ધા માનસિક તણાવનું મૂળ કારણ બની રહ્યા છે. ખુલ્લા મને વાતચીતનો અભાવ લોકોને ધીમે-ધીમે ગંભીર હતાશા તરફ ધકેલી રહ્યો છે, જેથી સમયસર તબીબી સલાહ અને પારિવારિક હૂંફ આપવી હવે અનિવાર્ય બની છે.
