મધ્યપ્રદેશના બાલાઘાટ જિલ્લામાં નિર્દોષ બાળકોના રહસ્યમય અને કરૂણ મોતના મામલે કેન્દ્ર સરકારની તપાસ સમિતિના અહેવાલમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે. તાજેતરમાં વિપક્ષી નેતાઓએ બાળકોના મોતના મુદ્દે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા, ત્યારે રાજ્ય સરકારે આ આક્ષેપોને નકારી કાઢીને તેને માત્ર રાજકીય પ્રવાસ ગણાવ્યો હતો અને રાજ્યમાં ઉત્તમ આરોગ્ય સેવાઓ ઉપલબ્ધ હોવાનો દાવો કર્યો હતો. જોકે, કેન્દ્ર સરકારની સંયુક્ત તપાસ ટીમના સત્તાવાર અહેવાલે તંત્રના દાવાઓની પોલ ખોલી નાખી છે. અહેવાલ મુજબ, આ વિસ્તારમાં રોગચાળાની વહેલી ઓળખ, સતત દેખરેખ અને સમયસર સારવાર પૂરી પાડતી આરોગ્ય પ્રણાલી અત્યંત નબળી અને નિષ્ફળ સાબિત થઈ છે.
કેન્દ્રીય ટીમના તપાસ અહેવાલમાં સ્પષ્ટ નોંધવામાં આવ્યું છે કે બાલાઘાટમાં બાળકોના રસીકરણમાં ગંભીર ખામીઓ અને ચિંતાજનક સ્તરે કુપોષણ રહેલું છે, જે આ બાળકો માટે જીવલેણ સાબિત થયું. આ ઉપરાંત, રોગ નિયંત્રણ અને સર્વેલન્સ માટેના મહત્વના સરકારી પદો લાંબા સમયથી ખાલી પડ્યા છે. ચોંકાવનારી બાબત એ પણ સામે આવી છે કે સરકારી ચોપડે દર્શાવેલા પોષણના આંકડા અને પરિવારોની વાસ્તવિક સ્થિતિ વચ્ચે મોટો તફાવત હતો. સૌથી વધુ પ્રભાવિત ગામમાં તો છેલ્લા એક વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી કોઈ આશા વર્કર પણ કાર્યરત નહોતી. પરિણામે પ્રારંભિક તબક્કે રોગના લક્ષણો પારખવામાં સ્થાનિક આરોગ્ય માળખું સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ નીવડ્યું હતું.
આ સરકારી લાપરવાહીનું અસહ્ય પરિણામ ગરીબ પરિવારોએ પોતાના માસૂમ બાળકો ગુમાવીને ભોગવવું પડ્યું છે. સ્થાનિક આદિવાસી પરિવારોના જણાવ્યા પ્રમાણે, બાળકોને તાવ, કમળો અને શરીરે ફોલ્લીઓ થવા છતાં કોઈ સરકારી તબીબ તેમની સંભાળ લેવા ગામમાં પહોંચ્યા નહોતા. એક લાચાર પિતાએ પોતાની દીકરી ગુમાવ્યા બાદ ભારે હૈયે વ્યથા વ્યક્ત કરી હતી કે ગામમાં પ્રાથમિક હોસ્પિટલની સુવિધા ન હોવાથી બાળકીને દૂર લઈ જવી પડી અને અંતે સારવાર દરમિયાન તેણે દમ તોડી દીધો. સરકારી હોસ્પિટલોના અભાવે ગરીબ ગ્રામજનો મોંઘી ખાનગી સારવાર લેવા મજબૂર બન્યા હતા. કેન્દ્રીય અહેવાલ સપાટી પર આવ્યા બાદ હવે તંત્રની બેદરકારી સામે ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે.
