ભારતીય સિનેમા અને ટેલિવિઝન જગતને અવિસ્મરણીય સંગીતમય ભેટ આપનાર દિવંગત ગીતકાર, સંગીતકાર અને ગાયક રવિન્દ્ર જૈનની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે સમગ્ર કલાજગત આજે તેમને ભાવપૂર્વક યાદ કરી રહ્યું છે. જન્મથી પ્રજ્ઞાચક્ષુ હોવા છતાં તેમણે ક્યારેય પોતાની શારીરિક મર્યાદાને પ્રતિભાના માર્ગમાં અવરોધ બનવા દીધી નહોતી. ભક્તિ, પ્રેમ, વિરહ અને સંબંધોના વિવિધ ભાવોને તેમણે પોતાના સૂર અને શબ્દો દ્વારા જે રીતે જીવંત કર્યા છે, તે આજે પણ કરોડો સંગીતપ્રેમીઓના હૃદયમાં અંકિત છે. ખાસ કરીને રામાનંદ સાગરની પૌરાણિક ધારાવાહિક 'રામાયણ'માં તેમણે આપેલું કર્ણપ્રિય અને ભાવપૂર્ણ સંગીત આજે પણ ભારતીય સંસ્કૃતિનો અભિન્ન હિસ્સો બની રહ્યું છે.
રવિન્દ્ર જૈનનો જન્મ ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૪૪ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના અલીગઢમાં થયો હતો. બાળપણથી જ તેઓ મંદિરોમાં ભજનો અને કાવ્યો ગાતા હતા. પરિવારના અતૂટ સહકાર અને શાસ્ત્રીય સંગીતના ગહન અધ્યયન થકી સંગીત તેમના જીવનનો સૌથી મોટો આધારસ્તંભ બની ગયું હતું. મુંબઈ આવ્યા પહેલાં તેમણે કોલકાતામાં સંગીત શિક્ષણ આપ્યું તેમજ રેડિયો સાથે જોડાઈને કામ કર્યું. ૧૯૭૦ના દાયકામાં ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં પ્રવેશ કર્યા બાદ 'કાંચ ઔર હીરા' ફિલ્મ દ્વારા તેમણે શરૂઆત કરી, જેમાં મોહમ્મદ રફી સાહેબ સાથે ગીત કરવા છતાં શરૂઆતમાં તેમને ખાસ ઓળખ મળી નહોતી.
જોકે, ૧૯૭૩માં આવેલી રાજશ્રી પ્રોડક્શન્સની ફિલ્મ 'સૌદાગર' તેમના માટે વળાંકરૂપ સાબિત થઈ. આ ફિલ્મના તમામ ગીતોના શબ્દો અને ધૂન તેમણે જાતે તૈયાર કરી નવો ઇતિહાસ રચ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે 'ચોર મચાયે શોર', 'ગીત ગાતા ચલ', 'ચિતચોર', 'અંખિયોં કે ઝરોખોં સે' અને 'નદિયા કે પાર' જેવી અસંખ્ય યાદગાર ફિલ્મોમાં અમર સંગીત પીરસ્યું હતું. ૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૫ના રોજ દુનિયાને અલવિદા કહી ગયેલા આ મહાન કલાકારની કલાયાત્રા આજે પણ દ્રઢ મનોબળ અને સાધનાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
