જયપુરના એક યુવાન એન્જિનિયર દંપતીએ પરંપરાગત નોકરીની ઘરેડમાંથી બહાર નીકળી પ્રાકૃતિક ખેતી અને પશુપાલન ક્ષેત્રે અનોખી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. વર્ષ ૨૦૧૮માં માત્ર ૨૦ ગીર ગાયો ભાડે રાખીને શરૂ કરવામાં આવેલું સાહસ આજે વાર્ષિક આશરે ૨.૪ કરોડ રૂપિયાનું ટર્નઓવર ધરાવતા વિશાળ બિઝનેસ મોડેલમાં પરિવર્તિત થઈ ગયું છે. વિભોર જૈન અને તેમના પત્ની ઈશિતા જૈને કિનાયા ઓર્ગેનિક ફાર્મ્સ થકી સાબિત કરી બતાવ્યું છે કે જો આધુનિક વ્યવસ્થાપન અને કુદરતી પદ્ધતિઓનો સમન્વય કરવામાં આવે તો કૃષિ ક્ષેત્રમાં પણ મોટી આર્થિક ક્રાંતિ સર્જી શકાય છે.
આ સફરની શરૂઆત અત્યંત સાધારણ પાયે થઈ હતી, પરંતુ અથાગ પરિશ્રમ અને દીર્ઘદ્રષ્ટિના બળે આજે તેમના ફાર્મમાં ૧૦૦ જેટલી શુદ્ધ નસ્લની ગીર ગાયોનું સંવર્ધન થઈ રહ્યું છે. ડેરી વ્યવસાયની સાથે તેમણે કૃષિ-વનવિસ્તાર એટલે કે એગ્રોફોરેસ્ટ્રી પર પણ વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. સમગ્ર પરિસરમાં હાલમાં ૨,૦૦૦થી વધુ વૃક્ષો લહેરાઈ રહ્યા છે, જેમાં ૩૦૦થી વધુ કિંમતી ચંદનના વૃક્ષો તથા ડઝનબંધ વિવિધ જાતોના આંબાનો સમાવેશ થાય છે. આ બહુવિધ પાક પદ્ધતિથી જમીનની ફળદ્રુપતા જળવાઈ રહે છે અને નિયમિત આવકના બહુવિધ સ્રોતો પણ ઊભા થયા છે.
દંપતીએ પોતાના સમગ્ર ફાર્મને સંપૂર્ણપણે આત્મનિર્ભર અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવ્યું છે. અહીં દૂધ, ઘી અને છાશ જેવા શુદ્ધ ડેરી ઉત્પાદનો ઉપરાંત વિવિધ મૂલ્યવર્ધિત જૈવિક ઉત્પાદનો તૈયાર કરી બજારમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. ફાર્મની ઊર્જા જરૂરિયાતો સંતોષવા માટે સોલાર પાવર સિસ્ટમ અને ગૌમૂત્ર-છાણના સદુપયોગ માટે બાયોગેસ પ્લાન્ટ કાર્યરત કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, જળસંચય માટે વરસાદી પાણીના સંગ્રહની અદ્યતન વ્યવસ્થા પણ વિકસાવવામાં આવી છે.
આ સફળ મોડેલ આજે દેશભરના પ્રગતિશીલ ખેડૂતો અને નવા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે પ્રેરણારૂપ બન્યું છે. શૂન્યમાંથી સર્જન કરીને પ્રાકૃતિક સંતુલન સાથે કરોડોની આવક મેળવી શકાય છે તેનું આ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. રસાયણમુક્ત ખેતી, દેશી ગૌવંશનું જતન અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમનો આ સંગમ કૃષિ જગતને નવી ઊંચાઈઓ તરફ દોરી રહ્યો છે.
