હાલના સમયમાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે ત્યારે લોકો અવારનવાર 'હાર્ટ એટેક' અને 'કાર્ડિયાક અરેસ્ટ' વચ્ચે ભારે ગૂંચવણ અનુભવતા હોય છે. સામાન્ય રીતે મોટાભાગના લોકો આ બંને તબીબી સ્થિતિઓને એક જ માની લેવાની ભૂલ કરે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં બંને વચ્ચે મોટો તફાવત છે. હાર્ટ એટેક ત્યારે આવે છે જ્યારે હૃદયની ધમનીઓમાં બ્લોકેજ થવાને કારણે લોહીનું પરિભ્રમણ અટકી જાય છે અને હૃદયના સ્નાયુઓ સુધી પૂરતો ઓક્સિજન પહોંચતો નથી. જ્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એ હૃદયની ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમમાં અચાનક સર્જાતી ગંભીર ખામી છે, જેના કારણે હૃદયનું પમ્પિંગ તાત્કાલિક બંધ થઈ જાય છે અને ધબકારા થંભી જાય છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એ હાર્ટ એટેકની સરખામણીએ વધુ ઘાતક સાબિત થાય છે, કારણ કે તેમાં દર્દી પાસે બચવા માટે ખૂબ જ ઓછો સમય રહે છે.
અગાઉ માત્ર મોટી ઉંમરના લોકોમાં જોવા મળતી આ સમસ્યા હવે ત્રીસથી ચાલીસ વર્ષના એકદમ તંદુરસ્ત અને સક્રિય દેખાતા યુવાનોમાં પણ ઝડપથી વધી રહી છે, જે અત્યંત ચિંતાનો વિષય છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટના મુખ્ય લક્ષણોમાં વ્યક્તિ અચાનક બેભાન થઈ જવી, શ્વાસ લેવામાં તીવ્ર તકલીફ થવી અથવા શ્વાસ સાવ બંધ થઈ જવો અને નાડીના ધબકારા ન મળવા સામેલ છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રત્યેક સેકન્ડ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. જો દર્દીને ત્વરિત તબીબી સારવાર ન મળે તો ગણતરીની મિનિટોમાં મૃત્યુ નીપજી શકે છે. જોકે, કેટલીકવાર ગંભીર હાર્ટ એટેક પણ કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં પરિણમી શકે છે, પરંતુ બંને શારીરિક રીતે અલગ સમસ્યાઓ છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, જેમના પરિવારમાં અગાઉ હૃદયરોગનો ઇતિહાસ રહ્યો હોય તેમને કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું જોખમ સૌથી વધુ રહે છે. આ ઉપરાંત લાંબા સમયથી અનિયંત્રિત ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા દર્દીઓની રક્તવાહિનીઓ નબળી પડી જવાથી હૃદયની કાર્યપ્રણાલી ખોરવાઈ શકે છે. ધૂમ્રપાન અને વધુ પડતું આલ્કોહોલનું સેવન નસોમાં બ્લોકેજ વધારીને હૃદયને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ સાથે સતત માનસિક તણાવ, હતાશા અને દૈનિક છ કલાકથી ઓછી ઊંઘ શરીરમાં તણાવ વધારતા હોર્મોન્સનું પ્રમાણ વધારે છે, જે અચાનક હૃદય બંધ પડી જવાનું મોટું કારણ બને છે. સ્વસ્થ જીવનશૈલી, પૌષ્ટિક આહાર અને નિયમિત સ્વાસ્થ્ય તપાસ દ્વારા આ જોખમને ઘટાડી શકાય છે.
