ભારતીય સિનેમા જગતમાં નાના પાટેકર એક એવું અનોખું નામ છે જે પોતાના ધારદાર સંવાદો, ગહન અભિનય અને નિખાલસ વ્યક્તિત્વ માટે સદાય અલગ તરી આવે છે. વર્ષ ૧૯૯૧માં તેમણે દિગ્દર્શિત કરેલી અને અભિનીત ફિલ્મ 'પ્રહાર' માત્ર એક સામાન્ય ચલચિત્ર નહોતી, પરંતુ સૈન્ય જીવનનું અદભુત અને વાસ્તવિક ચિત્રણ હતું. આ ફિલ્મ માટે તેમણે મરાઠા લાઈટ ઈન્ફન્ટ્રી સાથે ત્રણ વર્ષ સખત સૈન્ય તાલીમ લીધી હતી. આ ફિલ્મમાં તેમના મેજર ચૌહાણના પાત્રથી પ્રેરાઈને કારગિલ યુદ્ધના અમર શહીદ કેપ્ટન વિક્રમ બત્રાએ ભારતીય સેનામાં જોડાવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. કર્ણાટકના બેલગામ ખાતે કમાન્ડો પ્રશિક્ષણ કેન્દ્રમાં થયેલા શૂટિંગ દરમિયાન સેના સાથે જોડાયેલા નાના પાટેકરે પાછળથી ટેરિટોરિયલ આર્મીમાં પણ માનદ સેવા આપી હતી.
નાના પાટેકરની અભિનય યાત્રા શાંત ગંભીરતા અને પ્રચંડ આક્રોશના અનોખા મિશ્રણ સમાન રહી છે. 'પરિંદા' ફિલ્મમાં અન્ના શેઠની નકારાત્મક ભૂમિકાના અંતિમ દ્રશ્યમાં તેઓ ગંભીર રીતે દાઝી ગયા હતા, જેમાંથી સ્વસ્થ થતાં તેમને છ મહિના જેટલો સમય લાગ્યો હતો. 'ક્રાંતિવીર' ફિલ્મમાં ફાંસીના માંચડે ચડતા પહેલાં સમાજ સામે બોલાયેલો તેમનો સળગતો સંવાદ આજે પણ લોકોના હૃદયમાં ગૂંજે છે. આ ઉપરાંત 'અગ્નિ સાક્ષી' સહિતની ફિલ્મોમાં શ્રેષ્ઠ અભિનય બદલ તેમને રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારોથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. ગંભીર ફિલ્મો ઉપરાંત 'વેલકમ' જેવી હળવી ફિલ્મોમાં ઉદય શેટ્ટીના પાત્ર દ્વારા તેમણે નવી પેઢીના દર્શકોના દિલ પણ જીતી લીધા હતા.
સિનેમા ઉદ્યોગની કૃત્રિમતા, જાહેર પ્રચારકો અને દંભથી તેઓ હંમેશાં જોજનો દૂર રહ્યા છે. સામાન્ય ગરીબ પરિવારમાંથી આવીને મુંબઈની કલા શાળામાં અભ્યાસ કરનાર નાના પાટેકર સફળતાના શિખરે પહોંચ્યા બાદ પણ ઘણા વર્ષો સુધી એક સાધારણ મકાનમાં રહ્યા હતા. હાલમાં તેઓ પોતાનો સમય પુણે અને ગોવાના ખેતરોમાં સામાન્ય લોકો વચ્ચે વિતાવે છે. વર્ષ ૨૦૧૫થી તેઓ મહારાષ્ટ્રના સંકટગ્રસ્ત ખેડૂતોની સહાય માટે અવિરત સમાજસેવા કરી રહ્યા છે. બોલિવૂડની ચમકદમક વચ્ચે પણ જમીન સાથે જોડાયેલા રહીને પોતાની શરતો પર જીવનારા આ કલાકારનું વ્યક્તિત્વ ભારતીય સિનેમામાં અજોડ છે.
