બોલીવૂડના દિગ્ગજ અભિનેતા નાના પાટેકરના કાર્ડિયાક અરેસ્ટને કારણે થયેલા આકસ્મિક અવસાનના સમાચારથી સમગ્ર સિનેમા જગત અને ચાહકોમાં ઘેરા શોકની લાગણી પ્રસરી ગઈ છે. આ દુઃખદ ઘટનાને પગલે સામાન્ય લોકોમાં ફરી એકવાર હૃદય સંબંધિત ગંભીર તકલીફો અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એ અત્યંત ગંભીર અને જીવલેણ તબીબી સ્થિતિ છે. સામાન્ય રીતે લોકો હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ બંનેને એક જ સમસ્યા ગણી લેવાની ભૂલ કરતા હોય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ બંને સમસ્યાઓ તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર તદ્દન અલગ છે અને તેમના કારણો તેમજ પરિણામો પણ જુદા હોય છે.
સરળ તબીબી ભાષામાં સમજીએ તો, કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એ હૃદયના ધબકારાને નિયંત્રિત કરતી વિદ્યુત પ્રણાલી એટલે કે ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમમાં અચાનક સર્જાતી ખામી છે. જ્યારે આ સિસ્ટમ ખોરવાય છે ત્યારે હૃદય સામાન્ય રીતે ધબકવાનું એકાએક બંધ કરી દે છે. હૃદય અટકી જવાને લીધે શરીરમાં લોહીનું પરિભ્રમણ તાત્કાલિક બંધ થઈ જાય છે અને મગજ સહિતના તમામ મહત્વપૂર્ણ અંગોને પ્રાણવાયુ એટલે કે ઓક્સિજન મળતો બંધ થઈ જાય છે. બીજી તરફ, હાર્ટ એટેક એ રક્ત પરિભ્રમણ સાથે જોડાયેલી સમસ્યા છે, જેમાં હૃદય સુધી લોહી પહોંચાડતી ધમનીમાં બ્લોકેજ સર્જાય છે. જોકે, ગંભીર હાર્ટ એટેક પણ કેટલીકવાર હૃદયની ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમને પ્રભાવિત કરીને કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું કારણ બની શકે છે.
કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અચાનક આવતો હોવાથી તે ક્ષણવારમાં દર્દી માટે જીવલેણ બની જાય છે. આ જોખમી સ્થિતિ પાછળ અનિયમિત ધબકારા, ભૂતકાળમાં હાર્ટ એટેક આવી ચૂક્યો હોવો, હૃદયની નબળાઈ, હૃદયના સ્નાયુઓની દીર્ઘકાલીન બીમારીઓ તેમજ જન્મજાત હૃદયની ખામીઓ જેવા પરિબળો જવાબદાર હોય છે. આ ઉપરાંત શરીરમાં ઓક્સિજનની અચાનક ભારે અછત સર્જાવવી, અકસ્માત કે ઈજાને કારણે વધુ પડતો રક્તસ્ત્રાવ થવો, શરીરમાં ગંભીર ચેપ ફેલાવો, અમુક દવાઓની વિપરીત અસર અથવા ઝેરી પદાર્થોના સંપર્કમાં આવવાથી પણ હૃદય એકાએક થંભી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં દર્દીને ગણતરીની મિનિટોમાં સીપીઆર કે તાત્કાલિક તબીબી સારવાર ન મળે તો જીવન બચાવવું અશક્ય બની જાય છે.
