વિશ્વભરમાં કરોડો લોકોનો ભોગ લેનાર અને ઇતિહાસમાં કાળો કહેર મચાવનાર ભયાનક પ્લેગ રોગ ક્યારેય સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થયો નથી. સામાન્ય રીતે લોકો એવું માને છે કે પ્લેગ હવે માત્ર ઇતિહાસના પાનાઓ પૂરતો જ સીમિત રહ્યો છે, પરંતુ વૈશ્વિક આરોગ્ય સંશોધનો અનુસાર આ જીવલેણ બીમારી આજે પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. ખાસ કરીને આફ્રિકા ખંડના વિવિધ ભાગોમાં અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશના કેટલાક ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લગભગ દર વર્ષે પ્લેગના સત્તાવાર દર્દીઓ નોંધાઈ રહ્યા છે, જે તબીબી જગત માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર પ્લેગ એ યર્સિનિયા પેસ્ટિસ નામના બેક્ટેરિયાથી ફેલાતો એક અત્યંત ઘાતક ચેપી રોગ છે. આ રોગ મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત ચાંચડ કરડવાથી અથવા રોગિષ્ઠ પ્રાણીઓના શારીરિક પ્રવાહીના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે. પ્લેગના મુખ્ય પ્રકારોમાં બ્યુબોનિક પ્લેગ અને ન્યુમોનિક પ્લેગ સૌથી વધુ જોવા મળે છે. બ્યુબોનિક પ્લેગમાં દર્દીને અચાનક ભારે તાવ આવવો, શરીરમાં કંપારી છૂટવી અને લસિકા ગ્રંથિઓમાં પીડાદાયક સોજો આવવો જેવા લક્ષણો દેખાય છે, જ્યારે ન્યુમોનિક પ્લેગ ફેફસાંને ગંભીર અસર કરે છે અને તે ઉધરસ કે છીંક દ્વારા હવા મારફતે પણ ફેલાઈ શકે છે.
અમેરિકાના પશ્ચિમી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દર વર્ષે સરેરાશ સાત જેટલા કેસ પ્રકાશમાં આવે છે, જ્યારે આફ્રિકાના પછાત પ્રદેશોમાં આ આંકડો વધુ મોટો રહે છે. જોકે આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનના વિકાસને કારણે એન્ટિબાયોટિક્સ દવાઓ દ્વારા પ્લેગનો ઈલાજ શક્ય બન્યો છે. જો દર્દીને પ્રાથમિક તબક્કે જ તાત્કાલિક સારવાર મળી જાય તો તેનો જીવ બચાવી શકાય છે, પરંતુ નિદાનમાં સહેજ પણ વિલંબ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ સ્પષ્ટ સલાહ આપી છે કે જંગલી કે બીમાર પ્રાણીઓથી યોગ્ય અંતર રાખવું અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જીવજંતુઓથી બચવા સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.
