જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના અવસાન પૂર્વે વસિયતનામું બનાવીને પોતાની જમીન, મકાન કે અન્ય સ્થાવર મિલકત કોઈ ચોક્કસ સ્વજન કે વ્યક્તિના નામે કરી જાય છે, ત્યારે સામાન્ય રીતે લોકો એવું માની લેતા હોય છે કે મિલકત આપોઆપ તેમના નામે થઈ ગઈ છે. વાસ્તવમાં માત્ર વસિયતનામામાં નામ હોવાથી સરકારી રેકોર્ડ કે મહેસૂલી દફતરે માલિકી હક આપમેળે બદલાતો નથી. વસિયત કરનાર વ્યક્તિના અવસાન બાદ જ આ દસ્તાવેજ કાયદેસર રીતે અમલમાં આવે છે અને ત્યારબાદ સરકારી દસ્તાવેજોમાં સત્તાવાર રીતે નામાંતરણ કરાવવા માટે નિયત કાનૂની પ્રક્રિયા હાથ ધરવી અનિવાર્ય બને છે.
આ કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ વારસદારે સંબંધિત તહસીલ, પંચાયત અથવા સ્થાનિક મહેસૂલ કચેરીમાં મિલકત પરિવર્તન માટે જરૂરી આધાર-પુરાવા સાથે અરજી કરવાની રહે છે. અરજી સાથે મૂળ વસિયતનામું અથવા તેની સત્તાવાર પ્રમાણિત નકલ, મિલકત માલિકનું મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર, અરજદારના ઓળખ અને રહેઠાણના પુરાવા જોડવા પડે છે. ગ્રામીણ કે ખેતીની જમીન હોય ત્યારે જમાબંધી, ખતૌની તેમજ જૂના રજિસ્ટ્રી દસ્તાવેજો ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન મહેસૂલ અધિકારી અન્ય કાયદેસરના વારસદારો સમક્ષ કોઈ વાંધો છે કે નહીં તે ચકાસવા જાહેર નોટિસ પ્રસિદ્ધ કરે છે. જો નિયત સમયમાં કોઈ વિરોધ ન આવે, તો નામાંતરણની પ્રક્રિયા આગળ વધારી મિલકત અરજદારના નામે ચડાવી દેવામાં આવે છે.
જોકે, જો કોઈ અન્ય કાનૂની વારસદાર વસિયતનામાની માન્યતા સામે શંકા ઉઠાવે અથવા તે દબાણ હેઠળ કે બનાવટી રીતે તૈયાર થયું હોવાનો આક્ષેપ કરે, તો મહેસૂલ અધિકારી આવા વિવાદનો નિકાલ લાવી શકતા નથી. આવી સ્થિતિમાં મામલો સક્ષમ દીવાની અદાલતમાં પહોંચે છે અને અદાલત જ માલિકી હક અંગે આખરી નિર્ણય કરે છે. ભારતમાં દરેક વસિયતનામા માટે અદાલતી મંજૂરી એટલે કે પ્રોબેટ મેળવવું ફરજિયાત નથી, પરંતુ મિલકતનું સ્થાન, વારસાઈ કાયદા અને સક્ષમ સત્તામંડળની જરૂરિયાત મુજબ કેટલાક કિસ્સાઓમાં કોર્ટમાંથી પ્રોબેટ કે વહીવટી પત્રો મેળવવા જરૂરી બની શકે છે.
