દેશની પ્રતિષ્ઠિત ટેકનોલોજી સંસ્થા આઈઆઈટી બોમ્બે દ્વારા પરીક્ષા દરમિયાન ચોરી અને ગેરરીતિના કેસોનો સામનો કરવા માટેના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવાનો મુસદ્દો તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. વિદ્યાર્થી સાહિલ વાકોડેના દુઃખદ અવસાન બાદ ઉભા થયેલા વિરોધ અને વિવાદો વચ્ચે સંસ્થાએ આ સંવેદનશીલ પગલું ભર્યું છે. નવા પ્રસ્તાવિત નિયમો હેઠળ, જો કોઈ વિદ્યાર્થી પરીક્ષામાં અયોગ્ય સાધનોનો ઉપયોગ કરતા પકડાશે, તો તેની સામે તાત્કાલિક શિક્ષાત્મક પગલાં લેવામાં આવશે નહીં, પરંતુ તે પહેલાં વિદ્યાર્થીનું નિવેદન અને સ્પષ્ટીકરણ સાંભળવામાં આવશે.
હાલની પ્રવર્તમાન વ્યવસ્થા અનુસાર, પરીક્ષા ખંડમાં ગેરરીતિ પકડાતાની સાથે જ સંબંધિત વિદ્યાર્થી સામે શિસ્તભંગની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવતી હતી. આ પ્રક્રિયાને કારણે વિદ્યાર્થીઓ ગંભીર માનસિક દબાણમાં આવી જતા હોવાની ચર્ચાઓ શરૂ થઈ હતી. હવે નવા મુસદ્દામાં સમગ્ર પ્રક્રિયાને વધુ સ્પષ્ટ બનાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. સંસ્થા દ્વારા વિદ્યાર્થીને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની સંપૂર્ણ તક આપવામાં આવશે અને ત્યારબાદ જ કોઈ પણ શિસ્તભંગના પગલાં અંગે આખરી નિર્ણય લેવામાં આવશે.
આ સુધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ બાવીસ વર્ષીય વિદ્યાર્થી સાહિલ વાકોડેનું મોત છે. ગયા મહિને મિડ-સેમેસ્ટર પરીક્ષા દરમિયાન સ્માર્ટફોન અને આધુનિક તકનીક ચેટજીપીટીનો ઉપયોગ કરતા પકડાયા બાદ સાહિલે હોસ્ટેલના રૂમમાં આપઘાત કરી લીધો હતો. આ ઘટના બાદ સમગ્ર પરિસરમાં વિદ્યાર્થીઓમાં ભારે રોષ ફેલાયો હતો અને મોટા પાયે વિરોધ પ્રદર્શનો થયા હતા. પરીક્ષા ખંડના સીસીટીવી ફૂટેજમાં જોવા મળ્યું હતું કે નિરીક્ષકે તેને રોકીને વાતચીત કરી હતી અને સાહિલે પોતાનો મોબાઈલ સોંપી દીધો હતો, જે બાદ તે સામાન લઈને બહાર નીકળી ગયો હતો.
આ ઘટના બાદ શિક્ષક મંડળે નિરીક્ષકનો બચાવ કરતા કહ્યું હતું કે તેમણે માત્ર સંસ્થાના નિયમોનું પાલન કર્યું હતું. જોકે, આવી કરૂણ ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન ન થાય અને વિદ્યાર્થીઓનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય જોખમાય નહીં તે હેતુથી આઈઆઈટી બોમ્બેએ પરીક્ષા સંબંધી નિયમોમાં સુધારો કરવાની પહેલ કરી છે. આ નવો નિયમ વિદ્યાર્થીઓને ન્યાયપૂર્ણ સુનાવણીની તક આપશે અને સંસ્થામાં પારદર્શિતા વધારશે.
