આજના સિનેમા જગતમાં ફિલ્મોના બજેટ, કલાકારોની ફી અને પ્રચારના ભપકામાં ધરખમ વધારો થયો છે, પરંતુ આ ચમક-દમક વચ્ચે વાર્તાનો પ્રાણ ક્યાંક ખોવાઈ ગયો છે. હાલના સમયમાં બોક્સ ઓફિસ પર અતિશય મારધાડ, હિંસા અને તકનીકી ભપકો ધરાવતી ફિલ્મો જ ટંકશાળ પાડી રહી છે. 'એનિમલ', 'પુષ્પા' કે 'કેજીએફ' જેવી ફિલ્મો અધધધ કમાણી કરી રહી છે, જ્યારે મધ્યમ બજેટની વિચારપ્રેરક અને સામાજિક વિષયો આધારિત ફિલ્મોને દર્શકો માટે સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિ જોતાં ગંભીર સવાલ ઊભો થાય છે કે શું દર્શકોની રુચિ સાવ બદલાઈ ગઈ છે કે પછી ફિલ્મ સર્જકોએ જ સામાજિક સંદેશ આપતી અર્થપૂર્ણ ફિલ્મો બનાવવાથી દૂરી બનાવી લીધી છે?
એક સુવર્ણ સમય એવો હતો જ્યારે સિનેમા સમાજનો સાચો અરીસો ગણાતો હતો. 'જાગૃતિ', 'બૂટ પોલિશ', 'નયા દૌર', 'દોસ્તી' કે હૃષીકેશ મુખર્જીની 'આનંદ' અને 'અભિમાન' જેવી અવિસ્મરણીય ફિલ્મોમાં જીવનમૂલ્યો વાર્તાની સાથે જ સહજ રીતે વણાઈ જતાં હતાં, જેને દર્શકો મનભરીને માણતા હતા. સિનેમા માત્ર મનોરંજન નહીં પણ પરિવર્તનનું માધ્યમ છે. અભિનેતા અને નિર્દેશક આમિર ખાનના મતે, સિનેમાની સામાજિક અસરો તાત્કાલિક ભલે ન દેખાય, પરંતુ તે દીર્ઘકાલીન હોય છે. 'તારે ઝમીન પર' અને 'થ્રી ઈડિયટ્સ' જેવી કૃતિઓ નવી પેઢીના વિચારો, શિક્ષણ પ્રત્યેનો દ્રષ્ટિકોણ અને કારકિર્દીના નિર્ણયો ઘડવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે.
બીજી તરફ, ફિલ્મ વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અર્થસભર ફિલ્મો માટે દર્શકોનો લગાવ ખતમ નથી થયો, પરંતુ તેમની જોવાની રીત બદલાઈ ગઈ છે. વર્તમાન સમયમાં થિયેટર માત્ર મોટા સ્તરની અજાયબી અને વિઝ્યુઅલ ઈફેક્ટ્સ માણવાનું માધ્યમ બની ગયું છે. આ જ કારણ છે કે 'ટ્વેલ્વથ ફેલ' કે 'લાપતા લેડીઝ' જેવી ઉત્કૃષ્ટ વાર્તાઓ ધરાવતી ફિલ્મોને સિનેમાઘરો કરતાં ઓનલાઈન ડિજિટલ મંચો પર વધુ વ્યાપક આવકાર મળે છે. દર્શકો આવા સંવેદનશીલ વિષયોને થિયેટરમાં જોવાનું ટાળે છે. જોકે, માત્ર મસાલેદાર ફિલ્મોની અંધાધૂંધ સફળતા લાંબા ગાળે સમાજની સિનેમાઈ સમજ અને ઉત્તમ કન્ટેન્ટ બંને માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ શકે છે.
