તાજેતરમાં જેન્સન હુઆંગના રાજીનામા અને કૌભાંડના વિવાદો વચ્ચે ભલે એનવીડિયાએ ઉત્સાહવર્ધક ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાના પરિણામો રજૂ કર્યા હોય અને વોલ સ્ટ્રીટના અંદાજોને વટાવીને રોકાણકારોને થોડી રાહત આપી હોય, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે કંપનીના શેરમાં ગાવડો પડવાની શરૂઆત આ વિવાદો સર્જાયા તે પહેલા જ થઈ ચૂકી હતી. ૬ ઓક્ટોબરે રેકોર્ડ હાઈ સપાટીથી એનવીડિયાના શેરના ભાવમાં લગભગ ૪૦ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે કંપનીનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ૨ ટ્રિલિયન ડોલર સુધી ઘટી ગયું હતું અને તે વિશ્વની સૌથી મૂલ્યવાન કંપનીનું સિંહાસન ગુમાવી બેઠી હતી. આ નોંધપાત્ર ઘટાડાનો મોટો હિસ્સો ૮ નવેમ્બરે પૂર્વ સીઈઓ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવેલા સંબંધો અને ત્યારબાદ આવેલા રાજીનામાની ઘટના અગાઉ જ બની ચૂક્યો હતો, જે દર્શાવે છે કે રોકાણકારોમાં અસંતોષ અગાઉથી જ ઘર કરી ગયો હતો.
કંપનીના આ ઝડપી પતનની પાછળ ગ્રાહક ફાઇનાન્સિંગ, ચિપની દીર્ઘકાલીન માંગ અને સમગ્ર એઆઈ બિઝનેસ મોડેલને લઈને રોકાણકારોના મનમાં રહેલી ઊંડી ચિંતાઓ મુખ્ય કારણો છે. ભૂતકાળમાં એનવીડિયાની આકાશ આંબતી સફળતા અકલ્પનીય રહી હતી અને ડિસેમ્બર ૨૦૨૨માં એસએન્ડપી ૫૦૦ (S&P 500) માં તેનો હિસ્સો માત્ર ૧ ટકા હતો જે મે મહિના સુધીમાં વધીને ૮.૫ ટકા પર પહોંચી ગયો હતો. જો કે, આ ભવ્ય વૃદ્ધિ ઘણી હદ સુધી તે કંપનીઓની માંગ પર આધારિત હતી જેને ખુદ એનવીડિયાએ નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી હતી. વચગાળાના સીઈઓ કોલેટ ક્રેસે ભલે મૂડી રોકાણ બાબતે શિસ્તબદ્ધ અભિગમ અપનાવવાની બાંહેધરી આપી હોય, પરંતુ આ પરસ્પર નિર્ભર ફાઇનાન્સિંગ મોડેલ ભવિષ્યમાં કોરવેવ અને નેબિયસ જેવી કંપનીઓ માટે જોખમ ઊભી કરી શકે તેમ છે.
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડતા બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ (BIS) ના તાજેતરના અહેવાલે ચેતવણી આપી છે કે ૨૦૨૧ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન એઆઈ ક્ષેત્રમાં થયેલા મોટાભાગના રોકાણો પરસ્પર એકબીજામાં જ થયા છે, જે કૃત્રિમ માંગ ઉભી કરે છે. જો વાસ્તવિક અંતિમ વપરાશકારોની માંગ ધીમી પડે તો આ ચક્ર ઊંધી દિશામાં ફરી શકે છે અને તેનાથી નાણાકીય બજારોમાં ભારે અસ્થિરતા સર્જાઈ શકે છે. હાલમાં વોલ સ્ટ્રીટ પર સેમિકન્ડક્ટર ઇન્ડેક્સમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જે સાબિત કરે છે કે એનવીડિયાના સારા ત્રિમાસિક પરિણામો પણ એઆઈ ઇકોસિસ્ટમમાં રહેલા મૂળભૂત અને ગંભીર જોખમોને છુપાવી શકે તેમ નથી.
