તુર્કીના અંતાલ્યા ખાતે આયોજિત યુએન (UN) ની COP31 ક્લાઇમેટ સમિટમાં વૈશ્વિક નેતાઓને સંબોધિત કરતા તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોઆને ગાઝામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષના ગંભીર પર્યાવરણીય પ્રભાવો સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે દુનિયા સમક્ષ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે ગાઝામાં માત્ર નરસંહાર જ નહીં પરંતુ ભયંકર પર્યાવરણીય વિનાશ એટલે કે 'ઈકોસાઈડ' પણ થઈ રહ્યો છે. સદીઓ જૂના ઓલિવના વૃક્ષો કાપી નાખવામાં આવ્યા છે, જમીન અને પાણી પ્રદૂષિત થયા છે તથા શહેરોના શહેરો કાટમાળના ઢગલામાં ફેરવાઈ ગયા છે. ભારે વરસાદ અને પૂરની સ્થિતિ વચ્ચે ગાઝાનો નાશ પામેલો ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હજારો વિસ્થાપિતો માટે વધુ મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી રહ્યો છે, તેમ કહીને તેમણે ઇઝરાયલને પેલેસ્ટાઇન પ્રદેશમાં વધુ માનવતાવાદી સહાય પહોંચાડવાની મંજૂરી આપવા માટે પણ અનુરોધ કર્યો હતો.
એર્દોઆનના આ નિવેદન બાદ ઇઝરાયલના વિદેશ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'એક્સ' પર આક્રમક પ્રતિક્રિયા આપતા તેમના પર આંતરરાષ્ટ્રીય મંચનો ઉપયોગ કરીને ઇઝરાયલ વિરુદ્ધ જૂઠાણા ફેલાવવાનો અને હમાસને ટેકો આપવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. ઇઝરાયલી પક્ષે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જે લોકો ખરેખર ગાઝાની ચિંતા કરતા હોય તેમણે હમાસને શસ્ત્રો હેઠા મૂકવાની માંગ કરવી જોઈએ જેથી પુનઃનિર્માણનું કાર્ય ઝડપથી શરૂ થઈ શકે. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ઑક્ટોબર 2023 માં હમાસ દ્વારા ઇઝરાયલ પર થયેલા હુમલા બાદ શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં હજારો લોકોના મોત નીપજ્યા છે અને ગાઝાની સ્થિતિ અત્યંત દયનીય બની ગઈ છે. ઇઝરાયલ અને તુર્કીના શીર્ષ નેતૃત્વ વચ્ચે અગાઉ પણ તીખા વાગયુદ્ધો જોવા મળ્યા છે, જ્યાં ઇઝરાયલી વડા પ્રધાને તુર્કીને યહૂદી વિરોધી જૂઠાણા ફેલાવનાર દેશ ગણાવ્યો હતો.
દરમિયાન, યુએન એન્વાયર્નમેન્ટ પ્રોગ્રામ (UNEP) અને ગ્રીનપીસ જેવા સંગઠનોના અહેવાલો પણ ગાઝાના પર્યાવરણીય પતન પર ગંભીર પ્રકાશ પાડે છે. યુદ્ધના કારણે ગાઝાની 97 ટકાથી વધુ વૃક્ષોની ખેતી અને જમીન ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ છે, જ્યારે કચરો નિકાલ કરવાની અને ગટર શુદ્ધિકરણની ક્ષમતા સંપૂર્ણપણે નાશ પામી છે. દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમમાં હથિયારો અને ગંદકી ભળવાને કારણે માછીમારીનો વ્યવસાય પણ ઠપ થઈ ગયો છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ પર્યાવરણીય નુકસાન અને જમીન-ભૂગર્ભ જળનું પ્રદૂષણ માત્ર યુદ્ધ પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ આવનારી પેઢીઓ સુધી લોકોના સ્વાસ્થ્ય, ખાદ્ય સુરક્ષા અને આજીવિકાને ગંભીર અસર પહોંચાડશે. COP31 જેવી વૈશ્વિક પર્યાવરણીય પરિષદોમાં આ મુદ્દાઓ ઉછળવાથી ગાઝાના કટોકટીગ્રસ્ત લોકોની વાસ્તવિક પીડા ફરી એકવાર વૈશ્વિક મંચના કેન્દ્રસ્થાને આવી છે.
