ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં પ્રદૂષણનું સ્તર અત્યંત ગંભીર સપાટીએ પહોંચી ગયું છે અને અબજો લોકો આકાશ તરફ મીંડે માંડીને બેઠા છે કે ક્યારેક વરસાદ આવે અને આ ઝેરી ધુમ્મસને ધોઈ નાખે. પરંતુ, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના વડા ડૉ. મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મેદાની વિસ્તારોમાં વરસાદની કોઈ શક્યતા નથી. હિમાલયી ક્ષેત્રોમાં થોડો વરસાદ કે બરફવર્ષા થઈ શકે છે, પરંતુ રાજધાની દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારો સૂકા જ રહેશે. આ સ્થિતિના કારણે IIT કાનપુર દ્વારા પ્રદૂષણ હળવું કરવા માટે આયોજિત 'ક્લાઉડ સીડિંગ' (કૃત્રિમ વરસાદ) ની યોજના પણ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ છે, કારણ કે હવામાનની વર્તમાન સ્થિતિ યોગ્ય વાદળોના નિર્માણ માટે અનુકૂળ નથી.
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, હિમાલય ક્ષેત્રમાં વરસાદ લાવવા માટે 'વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ' (પશ્ચિમી વિક્ષેપ) સક્રિય થઈ રહ્યું છે, પરંતુ તે ઇન્ડો-ગેંગેટિક મેદાની પ્રદેશોમાં વ્યાપક વરસાદ લાવવા માટે પૂરતું નથી. આગામી ૧૨ અને ૧૩ નવેમ્બરના રોજ દિલ્હીમાં આકાશ વાદળછાયું રહી શકે છે, પરંતુ પૂરતા પ્રમાણમાં ભેજ અને યોગ્ય કન્વેક્ટિવ વાદળોના અભાવે વરસાદ વરસવાની કોઈ શક્યતા નહિવત્ છે. ઊલટાનું, જો યોગ્ય વરસાદ વગર માત્ર વાદળછાયું વાતાવરણ રહેશે તો તે પ્રદૂષણની માત્રામાં વધારો પણ કરી શકે છે. હાલમાં નીચા તાપમાન અને મંદ પવનોને કારણે પ્રદૂષણના કણો જમીનની સપાટીની આસપાસ જ જમા થઈ રહ્યા છે, જે નાગરિકો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
આ પ્રદૂષણ સંકટ વચ્ચે, હવામાનશાસ્ત્રીઓ બંગાળની ખાડીમાં સર્જાઈ રહેલી એક અન્ય સિસ્ટમ પર પણ નજર રાખી રહ્યા છે, જે ૧૫ કે ૧૬ નવેમ્બરની આસપાસ ઊંડા ડિપ્રેશન અને સંભવિત ચક્રવાતમાં ફેરવાઈ શકે છે. જો આ સિસ્ટમ ઉત્તર તરફ આગળ વધીને બાંગ્લાદેશ તરફ ફંટાય છે, તો તે ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં પવનોની ગતિ વધારી શકે છે, જે પ્રદૂષણને દૂર કરવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં ઉત્તર ભારતમાં પવનોની ગતિ ખૂબ જ મંદ છે, જે પ્રદૂષણને દૂર કરવા માટે બિલકુલ અસમર્થ છે. આમ, હાલ પૂરતું પ્રદૂષણમાંથી કોઈ મોટી રાહત મળવાના એંધાણ નથી.
