દેશની સરકારી બેંકો (PSBs) હવે કોર્પોરેટ ક્રેડિટ રિસ્ક એસેસમેન્ટમાં પર્યાવરણ, સામાજિક અને શાસન (ESG) ના માપદંડોને અનિવાર્યપણે સામેલ કરી રહી છે. દેશની સૌથી મોટી અગ્રણી બેંક સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા સહિત કુલ સાત જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ આ દિશામાં પહેલ કરીને પોતાની લોન મૂલ્યાંકન પ્રણાલીને વધુ મજબૂત બનાવી છે. નાણાકીય સેવા વિભાગ દ્વારા સંચાલિત 'EASE' સુધારણા હેઠળ આ વિકાસ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ ભારતને 'વિકસિત ભારત' બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે સુસંગત રહીને સમાવેશી નાણાકીય વૃદ્ધિને વેગ આપવાનો છે. બેંકો હવે પોર્ટફોલિયો મોનિટરિંગ માટે આબોહવા જોખમ માળખાને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપી રહી છે અને કાર્બન એકાઉન્ટિંગ પદ્ધતિઓ અપનાવી રહી છે.
આ સુધારણા એજન્ડા અંતર્ગત બેંકો માત્ર પર્યાવરણીય જોખમો જ નહીં, પરંતુ મૂડી અને તરલતાના કુશળ સંચાલન માટે પણ અદ્યતન મોડેલ્સ વિકસાવી રહી છે. નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના સમીક્ષા અહેવાલ મુજબ, ધિરાણકર્તાઓ વૈશ્વિક બેંકો સાથે બેન્ચમાર્કિંગ અને હિસ્સેદારોની ભાગીદારી દ્વારા રોકાણકાર સંબંધોને પણ મજબૂત કરી રહ્યા છે. સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં માળખાકીય, નિયમનકારી અને કાનૂની સુધારણાઓની ભલામણ કરવા માટે રચવામાં આવેલી ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ માટે પણ આ સુધારણા એજન્ડા એક મહત્વપૂર્ણ આધાર બનશે.
આ વ્યાપક પરિવર્તનથી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોની લોન આપવાની ક્ષમતા અને ક્રેડિટ અપ્ર્રેઝલ પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક અને જોખમ મુક્ત બનશે. ESG પરિમાણોને 'સમાજ-આર્થિક પ્રભાવ' હેઠળ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે જેથી ટકાઉ નાણાકીય વ્યવહારો અને સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન મળી શકે. જેમ જેમ દેશ 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે, તેમ તેમ આ આધુનિક સુધારાઓ ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક, આર્થિક રીતે સમાવેશી અને આંચકાઓ સામે મજબૂત બનાવવામાં નિર્ણાયક સાબિત થશે.
